Komentarz do lekcji szkoły sobotniej pastora Janka Polloka

 

Zjednoczone ciało Chrystusa (Ef 4,1-16)

Felieton do Szkoły Sobotniej na 12 sierpnia 2023

Autor listu do Efezjan 4,1-16 zwraca uwagę na uzdolnienia konkretnych osób, apostołów, proroków, ewangelistów, pastorów, nauczycieli. W jaki sposób pokazuje on jak doprowadzić do jedności wszystkie członki ciała?

Punkt zwrotny w Ef 4,1.

Paweł rozpoczyna drugą połowę listu czasownikiem parakaleō - napominam was, który sygnalizuje przejście od teologicznego wykładu do pastoralnego napomnienia. Aby wzmocnić swój apel, Paweł ponownie nawiązuje do autobiograficznego wątku i przypomina w jak trudnej sytuacji się znalazł jako więzień. Apostoł zaczyna aplikować naukę, którą przedstawił w rozdziałach 1-3 do rzeczywistych problemów, które jego zdaniem powinny być rozwiązane.

W jaki sposób zrozumieć Ef 4,1-16 - który wydaje się być nieco chaotyczny? Ponownie, warto najpierw poznać strukturę fragmentu, którym zajmowaliśmy się w tym tygodniu.

4:1-6 Wezwanie do jedności

- w. 1-3 – Paweł zachęca swoich czytelników, aby zainteresowali się i podjęli działania, które sprzyjają jedności w kościele

- w. 4-6 – siedem „jedynek”: hymn wysławiający jedność

4:7-16 Wywyższony Jezus daje dary, które sprzyjają budowaniu jedności

- w. 7 – każdy członek kościoła jest obdarowany przez Jezusa

- w. 8-9 – cytat z księgi Psalmów 68,18 jako przepowiednia, że wywyższony Jezus będzie rozdawał dary, które zjednoczą Kościół

- w. 11-16 – sposób w jaki dary przekazane przez Jezusa jednoczą ciało Chrystusa

Czego można się nauczyć na temat jedności Kościoła z tego fragmentu?

W Liście do Efezjan 4:1-16 Paweł wyartykułował dwie różne perspektywy patrzenia na jedność, które jego zdaniem są komplementarne:

- jedność Kościoła jest rzeczywistością, jest faktem teologicznym, który należy głosić i celebrować (ww. 4-6);

- Jedność kościoła wymaga świadomego pielęgnowania ze strony wierzących i jest celem, do którego zmierza kościół obdarowany darami przez Chrystusa (w. 1-3.7-16). Jedność, która jest wynikiem Bożych błogosławieństw nie powinna zachęcać wierzących do pasywności. Paweł zachęca ich, aby „starali się zachować jedność Ducha” (w.3) Słowo spoudazo – przetłumaczone jako – „starać się”, faktycznie oznacza robić coś z wielką gorliwością i żarliwością. Bardzo często mamy tendencję, aby patrzeć na siebie przez pryzmat naszych wad. Wydaje się nam, że jeżeli my mamy jakieś braki, to inni również je posiadają. Paweł zachęca wierzących w tym fragmencie, aby spoglądali na Chrystusa jako dawcę prezentów, a na członków Kościoła jako odbiorców Jego darów.

Ilu członków kościoła ma przyczynić się do zdrowia, wzrostu i jedności kościoła?

Warto zauważyć, że chociaż Paweł podkreśla kluczową rolę „sług Słowa”, to jednak zwraca uwagę, że każdy członek kościoła jest obdarzony talentami i jest ważną „częścią ciała Chrystusa”. „Nikt nie jest pominięty w hojności Chrystusa” (Ephesians, PNTC, 287). Paweł rozpoczyna jak i kończy fragment, Ef 4,7-16, tą myślą. Ponieważ dary duchowe są postrzegane jako wyraz „łaski” Bożej (Rz 12,6; 1Pi 4,10), dlatego wyrażenie „dar Chrystusowy” (w. 7) można rozumieć jako określenie odnoszące się do roli Chrystusa w przekazywaniu darów duchowych. Paweł sugeruje w ten sposób, że każdy członek Kościoła jest w szczególny sposób uzdolniony. Apostoł powraca do tej myśli w kontekście metafory ciała w 16b, gdzie zauważa, że w ten sposób „każdy poszczególny członek” „działa zgodnie z przeznaczeniem” dlatego całe ciało „rośnie i buduje siebie samo w miłości.”

W Ef 4,8 Paweł posługuje się cytatem Ps 68,19 aby powiedzieć o wywyższonym Jezusie jako Dawcy darów.

Największym wyzwaniem egzegetycznym jest cytowany przez Pawła fragment Psalmu 68,18. Paweł cytuje i interpretuje ten Psalm jako proroctwo o Jezusie: „Wstąpiwszy na wysokość, powiódł za sobą jeńców i ludzi darami obdarzył.”

Należy pamiętać, aby zawsze, gdy spotykamy cytaty ze Starego Testamentu zwrócić uwagę na ich pierwotny kontekst. Autor psalmu przedstawia Boga Jahwe, jako wodza który po wygranej wielkiej bitwie: (1) wstępuje do swojej królewskiej stolicy, prowadząc dużą grupę jeńców, a następnie (2) rozdaje dary dowódcom i żołnierzom, którzy przyczynili się do zwycięstwa. Co ciekawe, gdy wrócimy do oryginalnego Ps 68 to jest tam napisane, że to zwycięski wódz otrzymuje dary od ludzi. Cytat w liście do Efezjan jest targumem czyli wyjaśnieniem lub parafrazą tekstu hebrajskiego. Paweł zapożycza kontekst psalmu w taki sposób, aby pasował do chrystologicznej interpretacji jaką przedstawiał w tym fragmencie. Według Pawła to Chrystus wstąpił na wyżyny, o czym pisał już wcześniej w końcówce rozdziału 1. oraz w Ef 2,4-6. Chrystus po wielkim zwycięstwie na krzyżu wstąpił do nieba i usiadł na tronie swojego Ojca oraz poprowadził jeńców zwracając w ten sposób uwagę na swoje wielkie zwycięstwo. Następnie, podobnie jak zwycięski wódz, który rozdawał prezenty ludziom, którzy pomogli mu odnieść zwycięstwo, Chrystus zstąpił (przez Ducha Świętego w dniu Pięćdziesiątnicy) i rozdał dary swojemu ludowi.

Jeżeli przyjmiemy oryginalny porządek, przedstawiony w psalmie to najpierw jest wstąpienie, a następnie jest zstąpienie. Mamy więc tutaj alternatywny obraz Pięćdziesiątnicy z Dz 2. W wersetach 9-10 Paweł opisuje dwa wydarzenia: (1) Jezus, który wstępuje i zostaje wywyższony, jest tym samym, który zstępuje w Duchu, aby rozdawać duchowe dary (w. 9); a następnie (2) odwraca punkt widzenia, Ten, który zstąpił w Duchu, musi być utożsamiony z wywyższonym Jezusem, który wstąpił na tron Boży (w. 10).

W podręczniku do Szkoły Sobotniej w części na piątek (s. 57) znajduje się bardzo ważny komentarz na temat różnic w tłumaczeniu wersetu 8 oraz 9. Na przykład tłumacze Biblii Warszawskiej napisali „wpierw zstąpił^” co sugeruje inną kolejność wydarzeń – przed wstąpieniem nastąpiło zstąpienie. W tekście greckim nie jest powiedziane co nastąpiło najpierw: wstąpienie czy zstąpienie. Dlatego lepiej jest zastosować porządek narracji zgodny z Psalmem 68,19 według którego wstąpienie Chrystusa do nieba miało miejsce najpierw, a dopiero potem nastąpiło zstąpienie Ducha Świętego. W tekście Biblii Ekumenicznej na przykład kwestia kolejności nie została definitywnie rozstrzygnięta: „Czy zaś to, że wstąpił, nie znaczy, że również zstąpił w najniższe obszary ziemi?”

Jakie dary daje wywyższony Jezus?

W greckim tekście listu do Efezjan, dary które rozdał wywyższony Jezus są wymienione bez żadnych wyjaśnień: „Także ten sam, rzeczywiście, dał - apostołów, proroków, ewangelistów, pasterzy oraz nauczycieli”. (NBG) Grecka składnia pozwala na zinterpretowanie dwóch ostatnich tytułów, jako nazwy jednej grupy czyli pasterzy-nauczycieli. Zgodnie z taką interpretacją, mamy cztery typy „sług Słowa”. Warto zauważyć dwie interesujące zmiany w stosunku do wcześniejszych dyskusji Pawła na temat darów duchowych w 1Kor 12.14 oraz Rz 12. W liście do Efezjan:

- Jezus jest Dawcą darów (Duch w 1Kor i Rz);

- Dary nie są duchowymi darami przekazanymi ludziom; lecz są raczej ludźmi, którzy zostali oddani Kościołowi.

W tym idealistycznym liście, w którym wydaje się, że nie ma żadnego problemu, jakie wyzwanie omawia Paweł w wersecie 14?

Paweł połączył w tym wersecie trzy metafory: małe dzieci, łódka na wzburzonym morzu oraz oszustów grających w kości. Być może Paweł chciał, aby jego czytelnicy połączyli te trzy metafory. Opisy Pawła powodują, że chcielibyśmy wiedzieć więcej na temat problemów w Efezie. Czy Paweł wiedział o herezjach, które zagrażały kościołom domowym w Efezie? Być może miał na myśli błędne poglądy które szerzyły się w Kolosach, które poznajemy dzięki informacjom pochodzącym z listu do Kolosan, który był blisko spokrewniony z listem do Efezjan. Być może Paweł obawiał się, że mogą się one rozpowszechnić również w Efezie. Autor podręcznika napisał w części na czwartek: „Paweł uważa, że tendencja do podziałów jest istotną oznaką błędu. To co odżywia ciało i pomaga mu „trzymać się razem”, jest dobre, podczas gdy to, co je osłabia i dzieli, jest złe. Odwracając się od nauk, które wprowadzają podziały i przyjmując naukę od sprawdzonych i zaufanych nauczycieli (w. 11), wierzący zmierzają w stronę prawdziwej dojrzałości chrześcijańskiej i odgrywają ważną rolę w funkcjonowaniu ciała Chrystusa. (4,12.13; oraz 4,15.16)” (s.56).

W jaki sposób Paweł ponownie wykorzystuje metaforę ciała w Ef 4,1-16?

W Liście do Efezjan 4,1-16, który jest jednym z późniejszych listów - Paweł przestawił najbardziej szczegółowy opis metafory ciała (por. Kol 2,18-19). Apostoł skoncentrował uwagę na roli „darów” (domata w. 8) w kontekście jedności. Bardzo ciekawe jest porównanie metafory ciała przedstawione w tym fragmencie z tym, które Paweł opisał w 1Kor 12. W obu fragmentach Paweł wykorzystuje metaforę ciała, aby zrozumieć znaczenie darów duchowych. W 1Kor 12, chociaż to Bóg porządkuje dary w ciele (1Kor 12,18.24.28), to jednak Duch rozdaje dary (1Kor 4,4-11). W Liście do Efezjan, dary są dawane przez triumfującego Chrystusa (Ef 4,8.11). W 1 Kor 12 wymieniona jest większa ilość zarówno darów duchowych, jak i części ciała (stopa, ręka, ucho, oko, głowa), chociaż żaden z darów nie jest identyfikowany z konkretną częścią ciała. W Ef 4 Paweł umieścił odnośniki do krótszej listy części ciała. Na przykład „głową” jest Chrystus (4,15); podczas gdy w 1 Kor 12 głowa nie została wyróżniona jako szczególnie istotna część ciała. Słudzy Słowa, którzy zostali wymienieni w Ef 4,11 pełnią w tej metaforze rolę „więzadeł” - haphēs (4,16) natomiast inni członkowie kościoła są nazwani „częściami” - meroi, (4,16). Wydaje się, że w Ef 4,11-16 Paweł pragnie podkreślić rolę apostołów, proroków, ewangelistów i pastorów-nauczycieli we wspieraniu jedności i wzrostu kościoła. Paweł wykorzystując metaforę ciała, zwraca uwagę na znaczenie wzrostu ciała co jest szczególnie widoczna w wersetach 11-16.

DO PRZEMYŚLENIA

Efezjan 4,1-3 Do jakich trzech podstawowych rzeczy, zachęca Paweł wierzących? O jakim „powołaniu” mówi tutaj Paweł? Jakie znaczenie posiada fakt, że chrześcijańskie życie jest tutaj opisane przy pomocy metafory „chodzenia”? Jakiej lekcji możemy się z tego nauczyć? Jaką rolę odgrywa w tym chodzeniu pokora, łagodność i cierpliwość?

Efezjan 4,4-6 Dlaczego „jedność” jest dla Pawła tak kluczowym pojęciem? Paweł używa słowa „jeden” aż siedem razy w tym fragmencie! W jaki sposób możemy zrozumieć i docenić to wezwanie do jedności w podzielonym chrześcijaństwie oraz spolaryzowanym świecie? Co musimy wyeliminować, zostawić i zburzyć?

Efezjan 4,7-10 Trzecim elementem podkreślonym w tej części jest sposób, w jaki zmartwychwstały Pan, który wstąpił do nieba daje różne dary członkom Swojego ciała. Co nam to mówi o Bogu? Różnorodność, którą możemy obserwować w akcie stworzenia jest zdumiewająca. Dlaczego Bóg zwiększa tę różnorodność jeszcze bardziej w akcie odkupienia?

Dlaczego tak się dzieje, że kiedy spotykamy się razem, tak bardzo zależy nam na tym, aby wszyscy byli tacy sami – tacy jak my? Rasizm, seksizm, nacjonalizm, sekciarstwo – wydaje się, że czujemy się bezpiecznie tylko wtedy, gdy jesteśmy częścią niezróżnicowanej grupy społecznej. Czujemy się komfortowo, gdy otaczamy się ludźmi, którzy myślą, zachowują się, jedzą, mówią i ubierają się tak samo jak my. Ci którzy nie pasują do naszego klubu konformistów, są traktowani z podejrzliwością, wrogością i są wykluczani. W jaki sposób różnorodność zagraża naszemu bezpieczeństwu psychicznemu?

Efezjan 4,11-13 Jakie jest znaczenie darów duchowych? W jaki praktyczny sposób przyczyniają się one do jedności ciała? Jeśli jest to takie ważne, dlaczego większość członków ma trudności z określeniem swoich trzech najważniejszych darów duchowych?

Wzrastanie i rozwój są istotną częścią chrześcijańskiego życia. Paweł chciał, aby jego nowonarodzeni chrześcijanie wzrastali, dlatego mówi im „Nie bądźcie jak dzieci”. Dlaczego Jezus mówi: „Bądźcie jak dzieci”? Czy oba polecenia mogą być prawdziwe? Rozwój niektórych elementów chrześcijańskiego życia wymaga czasu. Inne elementy pojawiają się naturalnie, gdy wierzący odkryje i doświadczy obecności oraz mocy zmartwychwstałego Chrystusa w swoim życiu.

Efezjan 4,14 W jaki sposób jesteśmy narażeni na różnego rodzaju oszustów, którzy wykorzystują niedojrzałych wierzących? Jak ważne jest to w roku, w którym przypominamy sobie o 30. rocznicy Waco w Texasie?

Efezjan 4,15-16 Nie ma rozwoju duchowego bez rozwoju emocjonalnego. Co pomaga nam w tym procesie? Jakiej metafory używa Paweł w wersecie 16.? Czy są obszary, w których musimy wzrastać jako jednostki i jako kościół?

Przygotował Jan Pollok

Komentarz do lekcji szkoły sobotniej pastora Janka Polloka

 

Tajemnica Ewangelii (Ef 3,1-20)

Felieton do Szkoły Sobotniej na 5 sierpnia 2023

Paweł w Liście do Efezjan 3 opisuje wzniosłe ideały dla osób wierzących. Na przykład pisze, aby „byli wkorzenieni i ugruntowani w miłości” (w. 17), albo aby „potrafili daleko więcej uczynić ponad to wszystko, o co proszą albo o czym myślą” (w. 20). W jaki sposób uniknąć zniechęcenia, które może się pojawić, gdy porównujemy siebie z ideałem przedstawionym przez Pawła?

Być może odpowiedź na to pytanie znajduje się w sposobie w jaki uzyskujemy dostęp do wspaniałych błogosławieństw jakie opisał Paweł. Myślę, szczególnie o wersecie 17 gdzie Paweł pisze, „żeby Chrystus przez wiarę zamieszkał w sercach waszych”. To Duch Święty wkracza w nasze życie i zmienia jego jakość. Jego obecność w naszym życiu jest rozpoznawalna na podstawie owoców Ducha. To nie my jesteśmy odpowiedzialni za „produkcję” owoców Ducha. Owoce zawiązują się wtedy, gdy pozwolimy, aby Duch wszedł do naszego życia. Używając języka Pawła – gdy pozwolimy, aby Jezus zamieszkał w nas na stałe. Nie chodzi więc o to, abyśmy coś wyprodukowali, ale abyśmy połączyli się z Kimś kto potrafi zmienić jakość życia.

Podobnie jak w przypadku drugiego rozdziału, warto zapoznać się ze strukturą tego fragmentu i podzielić go na mniejsze części.

Zarys listu do Efezjan 3,1-31

1. Wprowadzenie (w. 1): Paweł zaczyna wyjaśniać przyczynę swoich modlitw w intencji wierzących w Efezie i pisze: „Dlatego ja, Paweł, jestem więźniem Chrystusa Jezusa za was pogan…” i nagle zatrzymuje się, jak gdyby coś mu się przypomniało.

2. Długa przerwa (w. 2-13): Paweł przerywa swoją myśl autobiograficzną dygresją na temat powierzonej mu „tajemnicy Chrystusa” oraz swojego powołania do służby. Wraca do rozpoczętego tematu w wersecie 14: „… dlatego zginam kolana moje przed Ojcem…”

3. Modlitewne sprawozdanie (w. 14-19): Paweł powraca do pierwotnego tematu, aby omówić powód swoich modlitw.

4. Doksologia (w. 20-21): Fragment kończy się doksologią.

Jaki jest cel Listu do Efezjan?

Paweł martwi się, że jego adresaci „upadają na duchu” (3,13). Wzmianka o tym pomaga nam zidentyfikować cel i powód, dla którego Apostoł napisał ten list. Paweł pisze, aby uświadomić odbiorcom ich chrześcijańską tożsamość zwracając uwagę co znaczy być częścią kościoła. Kościół odgrywa główną rolę w zilustrowaniu jedności, którą Chrystus zainicjował na krzyżu (2,14-16; 3,10). Właśnie ta jedność stanowi ostateczny, eschatologiczny plan Boga dla całego wszechświata (1,10). Paweł zachęca wierzących, aby uznali, że są częścią kościoła, który jest podtrzymywany mocą Bożą. Apostoł przekonuje wierzących, że wszystkie nadziemskie władze i zwierzchności zostały podporządkowane wywyższonemu Jezusowi (1,20-23). Ten cel stał się jeszcze bardziej pilny w obliczu uwięzienia Pawła. Właśnie z tego powodu prawdopodobnie wierzący w Efezie odczuwali zniechęcenie. Paweł skierował do nich bezpośredni apel (3,13).

Na czym polega „tajemnica Chrystusa” w wersecie 4.

Paweł trzykrotnie używa słowa „tajemnica” (gr. mystērion) w tym fragmencie (3.4.9) a także trzy razy w innych miejscach listu (1,10; 5,32; 6,19). Termin ten odnosi się do czegoś co zostało objawione przez Boga przynajmniej niektórym ludziom. Owa tajemnica stała się „objawioną tajemnicą”, która umożliwia wgląd w Boży plan. Prawdopodobnie Paweł używa tego terminu mając na uwadze nawiązanie kontaktu z ludźmi, którzy brali udział tzw. misteriach - obrzędach misteryjnych, które charakteryzowały się rytuałami inicjacyjnymi. Religie misteryjne cieszyły się ogromną popularnością w epoce hellenistycznej w czasach wczesnego chrześcijaństwa. Osoby wtajemniczone nie mogły jednak dzielić się tajemnicami, które poznały w czasie rytów inicjacyjnych. Dla Pawła prawdziwą „tajemnicą”, jedyną, która posiada trwałą wartość, jest tajemnica objawiona w Jezusie Chrystusie.

Czego dowiadujemy się o „tajemnicy Chrystusa” z tego fragmentu?

- Tajemnica została objawiona Pawłowi oraz „świętym apostołom i prorokom przez Ducha” (w. 3-4).

- Paweł pisał już o tej tajemnicy we wcześniejszych fragmentach Listu do Efezjan (w. 3). Dlatego fragment 1,1-2,22 (a zwłaszcza 2,11-22) pomaga zdefiniować plan zbawienia rozumiany jako „tajemnica”.

- Owa tajemnica nie została objawiona w pełni „synom ludzkim w dawnych pokoleniach” (w. 5).

- Chociaż greckie słowo mysterion nie pojawia się w wersecie 6, to jednak werset ten zawiera wyraźne wyjaśnienie na czym polega owa tajemnica: „tajemnica Chrystusowa” (w. 4) lub „tajemnica ewangelii” (6,19) polega na tym, że „poganie są współdziedzicami i członkami jednego ciała [razem z wierzącymi Żydami] i współuczestnikami obietnicy w Chrystusie Jezusie przez ewangelię”. Wielka tajemnica, którą opisuje Paweł, jest następująca: Pełne włączenie wierzących pogan do ewangelii i do kościoła. Poganie są pełnoprawnymi członkami w Kościele.

- Misja Pawła polegała na głoszeniu ewangelii („niezgłębione bogactwo Chrystusowe”) poganom oraz objawianiu tej „tajemnicy” wszystkim (w. 7–9).

- Sukces Pawła pomógł zapoczątkować szersze objawienie tajemnicy przez kościół „nadziemskim władzom i zwierzchnościom w okręgach niebieskich” (w. 10).

Jaka jest wartość przywileju chrześcijan, aby „bezpiecznie i ufnie przybliżyć się do Boga” (w. 12)?

„Nie musimy się czuć skrępowani, gdy zbliżamy się do Boskiego Majestatu z prawdziwą wiarą w Chrystusa. Jego imię daje grzesznikowi dostęp do najświętszego miejsca. Cherubiny chowają swoje ogniste miecze. Niebiańscy strażnicy za okazaniem tego paszportu otwierają złote bramy. Przychodzimy „do góry Syjon, do miasta Boga żyjącego, Jeruzalem niebiańskiego, do niezliczonej liczby aniołów” [Hbr 12,22]. Żadna z tych potęg i starożytnych zwierzchności niebios […] nie chciałaby ani nie odważyłaby się zagrodzić nam wejścia” (G. G. Findlay, The Epistle to the Ephesians [New York,1931], s.177).

Jakie trzy prośby modlitewne wypowiada Paweł w imieniu wierzących? (w. 14-19)

Warto zauważyć, że każda z tych próśb modlitewnych rozpoczyna się w języku greckim od spójnika hina który znaczy: „aby”, „w celu”.

- Pierwsza prośba modlitewna (w. 16-17). Paweł prosi Boga, aby dał wierzącym w Efezie obfite doświadczenie duchowe, aby przez obecność Ducha („aby sprawił według bogactwa chwały swojej, żebyście byli przez Ducha jego mocą utwierdzeni w wewnętrznym człowieku,”, Ef 3,16), mogli doświadczyć intymności z Chrystusem, co zostało również wyrażone jako „zamieszkanie razem” („aby Chrystus przez wiarę zamieszkał w sercach waszych”, w. 17), oraz jako trwała duchowa tożsamość, („wkorzenieni i ugruntowani w miłości” w. 17). Chrystus nie przychodzi tylko z okazjonalną wizytą, ale żyje/zamieszkuje/mieszka z wierzącymi, którzy posiadają przywilej wspólnego życia z Tym, który został wyniesiony na tron wszechświata (Ef 1,20-23; 2,4–6).

- Druga prośba modlitewna (w. 18-19a).

Paweł zachęca adresatów do nowego zrozumienia „aby zdołali pojąć ze wszystkimi świętymi, jaka jest szerokość i długość, i wysokość, i głębokość i mogli poznać miłość Chrystusową, która przewyższa wszelkie poznanie”.

- Trzecia prośba modlitewna (w. 19b). Jest bardzo zwięzła i podsumowuje wszystkie intencje modlitewne: „abyście zostali wypełnieni całkowicie pełnią Bożą.”

W jaki sposób człowiek może zostać napełniony „całą pełnią Bożą”? Co Paweł mógł przez to rozumieć? Wydaje mi się, że Paweł mówi tutaj o obfitości. Chce powiedzieć, że Bóg nie limituje swojej łaski, nie daje wierzącej osobie tylko „trochę” łaski. Paweł maluje tutaj obraz całkowitej obfitości duchowej, tak bardzo, że może sobie wyobrazić chrześcijan napełnionych całą pełnią Boga. Które z opisanych duchowych dóbr znaczy dla Ciebie najwięcej (lub czego najbardziej potrzebujesz) w tej chwili?

W jakiś sposób możemy zastosować w naszym osobistym nabożeństwie przesłanie zawarte w tym fragmencie?

Jednym ze sposobów jest wyobrażenie sobie starszego już, uwięzionego apostoła Pawła, który był prawdopodobnie największym chrześcijańskim misjonarzem i przywódcą wszechczasów, który jest naszym osobistym mentorem w Ef 3,1-21. Paweł przedstawia krytykę standardowych resume, które zazwyczaj przedstawiamy, gdy chcemy otrzymać pracę i oferuje nam odwrócone do góry nogami resume które zawiera ważne zasady prowadzenia życia posiadającego znaczenie:

- Prawdziwy sukces polega na umiejętności włączenia się w wielki plan Boży. Bóg wzywa nas do wzięcia udziału w wielkim projekcie — zjednoczenia wszystkiego w Chrystusie (w. 1-6 oraz wcześniej w 1,9-10).

- Nie skupiaj się wyłącznie na własnych celach. Słuchaj Bożego wezwania (w. 1-6).

- Najlepsze okazje nie są zdobywane na podstawie własnych zasług. Są darami Bożej łaski (w. 7-8)

- Boży plan dla ciebie jest ogromny. Bóg pragnie abyśmy byli zaangażowani w kosmiczne przywództwo (w. 10).

- Nie pracuj tak jak gdybyś pracował dla innego człowieka. Dołącz do rodzinnego biznesu. Pracuj dla swojego Ojca (w. 14).

- Upewnij się, że wybrałeś potężnego Mentora, który zapewni ci wszystko, czego potrzebujesz (w. 14-19).

DO PRZEMYŚLENIA

Efezjan 3,1-6 Czym jest „tajemnica” która została objawiona Pawłowi? Kogo może mieć na myśli Paweł, kiedy używa terminu „prorocy”? Czy są to prorocy Starego Testamentu, czy prorocy ery Nowego Testamentu? W Liście do Efezjan 2 i 3 Paweł mówi wiele na temat inkluzywności ewangelii. Jakie postawy przyjmuje wielu członków kościoła, które są sprzeczne z ideą inkluzywności? Jak zmienić takie postawy?

Efezjan 3,7-13 Co Paweł mówi o Bogu i Bożych działaniach? Kim są „nadziemskie władze i zwierzchności wymienione w tym fragmencie? Jak to możliwe, że Paweł potrafi równocześnie okazywać pewność i pokorę? (w.12)?

Efezjan 3,14-19 Porównaj wcześniejszą prośbę modlitewną Pawła (Ef 1,16-19) z tą którą wyraził obecnie. W jakim sensie obie modlitwy są do siebie podobne? Paweł w liście do Efezjan stosunkowo często używa słowa „pełnia” (plȇroma 1,10.23; 3,19; 4,13). Dlaczego ta koncepcja jest tak ważna dla Pawła?

Efezjan 3,20-21. Jaka jest główna myśl tego fragmentu? Za co Paweł chwali Boga? Niektórzy komentatorzy sugerują, że ten fragment niewłaściwie wywyższa kościół, stawiając go na równi z Chrystusem. Czy takie twierdzenie ma uzasadnienie? Jakie znaczenie posiada wyrażenie „po wszystkie pokolenia na wieki wieków.”? Czy takie sformułowanie oznacza niekończącą się, ziemską przyszłość Kościoła? Jakie Boże błogosławieństwa są dla ciebie szczególnie cenne? Jak często dziękujesz za nie Bogu? Ten fragment jest przykładem doksologii która jest podobna do innych doksologii w Nowym Testamencie (Rz 11,33-36; 16,25-27; Flp 4,20; 2Pi 3,18b; Ju 24-25). Jakie są wspólne tematy we wszystkich tych fragmentach? Jak kształtować postawę uwielbienia i oddawania czci?

Druga połowa fragmentu, którym zajmowaliśmy się w tym tygodniu Ef 3:14-21, przedstawia problem, który wydaje się jest obecny w całym liście do Efezjan. W jaki sposób wypełnić lukę między idealistyczną ewangelią Pawła (np. „żebyście byli przez Ducha jego mocą utwierdzeni w wewnętrznym człowieku” (w. 16); „abyście zostali wypełnieni całkowicie pełnią Bożą”, w. 19)) a rzeczywistością naszego człowieczeństwa i naszej grzesznej natury?

Przygotował Jan Pollok

Komentarz do lekcji szkoły sobotniej pastora Janka Polloka

 

Pojednanie horyzontalne: krzyż i kościół?

Felieton do Szkoły Sobotniej na 29 lipca 2023

W Ef 2,11-22 Paweł kładzie zarówno nacisk na relacje horyzontalne – wpływ krzyża na stosunki między wierzącymi Żydami i poganami – jak również ma na uwadze relacje wertykalne – istniejące między wierzącymi a Bogiem. W jaki sposób Paweł charakteryzuje relacje wertykalne w tym fragmencie?

Paweł wyjaśnia, że konsekwencją naszej solidarności z Jezusem o której mowa była w Ef 2,1-10 (wymiar wertykalny) jest to, że możemy teraz żyć w solidarności ze sobą (wymiar horyzontalny), nawet jeśli ten ktoś „inny” był w przeszłości obcym lub nawet wrogiem. Śmierć Jezusa przynosi zarówno korzyści w wymiarze wertykalnym - w relacjach z Bogiem jak i w wymiarze horyzontalnym - w relacjach z innymi.

Zarys Listu do Efezjan 2,11-22

W celu lepszego zrozumienia tego fragmentu warto podzielić go na trzy części:

1. Dlaczego pojednawcze dzieło Chrystusa było konieczne (w. 11-12)

2. Pojednawcze dzieło Chrystusa na krzyżu i jego skutki (w. 13-18)

3. Celebrowanie pojednawczego dzieła Chrystusa przy pomocy zestawu metafor których kulminacją jest metafora „świętego przybytku w Panu” (w. 19-22).

Czy Żydzi i poganie naprawdę kłócili się w starożytnym świecie?

Z całą pewnością możemy znaleźć opisy relacji między Żydami i poganami, w których żyli oni zgodnie. Mamy również źródła, które pokazują głęboką nienawiść i przepaść jaka istniała między nimi łącznie z fragmentem, który studiowaliśmy w tym tygodniu, a który wskazuje na istnienie zwyczaju wyzwisk między grupami (w.11).

Rzymski historyk i polityk Publiusz Cornelisz Tacyt opisuje podziały między Żydami i poganami z pogańskiej perspektywy: „Żydzi są niezwykle lojalni wobec siebie nawzajem i zawsze gotowi do okazania współczucia, ale wobec innych ludzi czują tylko nienawiść i wrogość”. (Histories 5.5).

Dlaczego i w jakim sensie prawo zostało unieważniane lub anulowane?

Niektórzy z naszych przyjaciół należący do ewangelicznego nurtu chrześcijaństwa powołują się na List do Efezjan 2,14-16, aby bronić poglądu, że Dziesięć Przykazań nie odnosi się już do chrześcijan. Trudno jest jednak obronić taki pogląd zważywszy, że Paweł w swoich etycznych wskazówkach w Liście do Efezjan (4,1 - 6,9) przedstawia kodeks zachowania potwierdzony przez Dziesięć Przykazań. Cytuje na przykład V. przykazanie w 6,1-4, ale również robi aluzje do innych przykazań: do VII. w 5,21-33; VIII. w 4,28; IX. w 4,25-32; X. w 5,5. Warto zwrócić uwagę, że w większości listów Pawła możemy zauważyć dwie połówki: w pierwszej Apostoł koncentruje się na doktrynie, a w drugiej omawia jej praktyczne konsekwencje.

Sposób w jaki Paweł wykorzystuje Dziesięć Przykazań w Liście do Efezjan pozwala na inną interpretację stwierdzenia: „On [Chrystus] zniósł zakon przykazań i przepisów” (2,15).

Możemy próbować interpretować powyższy werset w dwojaki sposób:

To, co zostało zniesione, może dotyczyć ceremonialnych wymagań prawa, łącznie z jego późniejszymi dodatkami.

Paweł pisze, że Chrystus „pozbawił mocy Prawo przykazań”, które zostało „wyrażone w zarządzeniach”. Dotyczyło to zarówno konkretnych przepisów ceremonialnych zapisanych w Pięcioksięgu jak również różnych praw, które tworzyły tzw. Torę ustną (al-pe) gdzie prawo zostało jeszcze bardziej rozbudowane i w której zostały wyartykułowane zasady judaizmu. Takie prawo eliminowało a w najlepszym przypadku utrudniało poganom bycie częścią Bożego ludu. Paweł posługuje się językiem architektonicznym, aby pokazać barierę, która dzieliła Żydów od pogan. Właśnie ta dzieląca bariera, została wyeliminowana przez Krzyż, który wypełnił starotestamentowy system ceremonialny i na którym, zdaniem Pawła, Chrystus „zniweczył nieprzyjaźń”. (2,16) „tworząc w sobie samym z dwóch jednego nowego człowieka”. (w.15)

Druga interpretacja, która wydaje mi się jeszcze bardziej prawdopodobna, polega na tym, że być może przy pomocy tej architektonicznej metafory Paweł chciał zwrócić uwagę na złą interpretację całego prawa w Starym Testamencie. Prawo było interpretowane, poszerzane i błędnie aplikowane w sposób, który oddzielał Żydów od pogan. Dlatego można powiedzieć, że prawo zostało „zniesione” lub „unieważnione” w jego funkcji oddzielenia Żydów od pogan. Paweł wierzył, że Tora, czyli prawo zostało nadane przez Boga po to, aby prowadzić Żydów i pogan do jedności w Chrystusie. W Nim zarówno Żydzi jak i poganie zostali pojednani z Bogiem. Z powodu grzechu Tora, która została przekazana przez Boga na Synaju stała się instrumentem wrogości. Paweł w Liście do Efezjan stwierdza, że Chrystus „w ciele swoim” tzn. w czasie swojego pobytu na ziemi „zburzył dzielącą przegrodę” wypełniając prawo raczej niż je znosząc czy unieważniając.

W jaki sposób możemy się przekonać, że poważnie traktujemy Ef 2,11-22? „Chrześcijanie świadczą o Chrystusie tylko wtedy, gdy ich słowa i czyny jasno pokazują, że Chrystus jest tak samo Chrystusem przeciwników i tych którzy są na zewnątrz jak i ich samych. On jest kresem podziałów i wrogości … Kiedy napięcia nie są konfrontowane i przezwyciężane … wtedy brakuje jednej nowej rzeczy - pokoju i jednego nowego człowieka stworzonego przez Chrystusa; wtedy nie ma wiary, nie ma kościoła ani nie ma mowy o posiadaniu lub wyznawaniu Chrystusa.” (Markus Barth. The Broken Wall: A Study of the Epistle to the Ephesians. Chicago: Judson, 1959, 44-45.

Czy można zastosować Ef 2,11-22 do współczesnego konfliktów rasowych?

Bezpośrednia współczesna aplikacja tego fragmentu wydaje się być nie do końca realistyczna. Autor lekcji argumentowa, że: (1) Trzeba wziąć pod uwagę specyficzny kontekst Ef 2,11-22 który odnosił się do relacji między Żydami a poganami w kościele; (2) Jedność opisana w Liście do Efezjan posiada wielki i rozległy kontekst który obejmuje „wszystko” oraz „wszelką rodzinę w niebie i na ziemi” (BG) (1,9-10; 3,15); (3) Ten ostateczny plan zjednoczenia wszystkich ma zostać zasygnalizowany przez jedność kościoła (3,10); (4) Dlatego można interpretować Ef 2,11-22 w kontekście relacji między grupami ludzi lub rasami. Czy taka argumentacja wydaje ci się logiczna? Co można dodać lub odjąć?

Dlaczego Paweł jest tak zainteresowany wspólnym dostępem wierzących zarówno z grupy Żydów, jak i pogan „w jednym Duchu do Ojca” (w.18)?

Biorąc pod uwagę kontekst, zwłaszcza wzmiankę o „zburzeniu przegrody z muru nieprzyjaźni” (w. 14) a także symbolikę świątyni (w. 19–22), wydaje się, że Paweł ma na myśli „dostęp” (w.18) do świątyni oraz pragnienie wielbienia Boga. Paweł przypomina nam, że kiedy przychodzimy, aby przedłożyć Królowi nasze sprawy, odkrywamy, że jest On naszym Ojcem.

DO PRZEMYŚLENIA

Co Paweł mówi w Ef 2,11-22 o dziele pojednania dokonanym przez Chrystusa na krzyżu? Warto zwrócić uwagę na wyrażenia „przez krew Chrystusa”, (w.13); „w Jego ciele”, (w.15); „przez krzyż” (w.16). Jak to dzieło odnosi się do ogłoszenia wcześniej przez Pawła „tajemnicy swojej [Bożej] woli” (w 1,9.10)?

W Efezjan 2,11-12 (por. 2,1-3) Paweł ponownie opisuje przeszłość Efezjan. Dlaczego Paweł wielokrotnie przypominał Efezjanom, aby pamiętali, skąd pochodzą? Jakiego języka używa Apostoł w 2,13 aby opisać nawrócenie Efezjan? W jaki sposób Paweł przekształcił Iz 57,19 aby dopasować go do tezy którą stawia w Liście do Efezjan?

Efezjan 2,13-14. Do kogo Paweł kieruje swoje słowa mówiąc w tym fragmencie „wy”? Zgodnie z propozycją autora lekcji wyobraźmy sobie byłego poganina odwiedzającego kompleks świątynny w Jerozolimie. Porzucił on kult pogańskich bogów i przyjął Boga, którego znalazł w judaizmie. Kiedy zbliża się do świątyni, napotyka wysoki mur, na którym umieszczone są inskrypcje informujące, że przejście poza ten mur grozi śmiercią i odpowiedzialność za nią spada na owego człowieka. Poganin był więc skutecznie odizolowany od centralnego miejsca żydowskiej religii – świątyni a tym samym oddzielony od tych, którzy podzielali jego nowo odkrytą wiarę. Świadomość istnienia tego muru wewnątrz kompleksu świątynnego wydaje się leżeć u podstaw kluczowego przesłania, które znajduje się w tym fragmencie. W wyniku tego świadomego oddzielenia, uzasadnione wydaje się pytanie: „Czy poganin musi zostać Żydem, aby naśladować Jezusa?” W kontekście wersetu 13 czy mogę powiedzieć, że żyję w towarzystwie Chrystusa krzewiąc pokój między narodami? Lub czy trzymam na dystans ludzi, którzy nie są tacy jak ja i potęguję wrogość i przemoc?

Efezjan 2,14-16. W jaki sposób Paweł eksponuje krzyż w każdym z tych trzech wersetów? Jak inne teksty w Liście do Efezjan uzupełniają to, co Paweł mówi tutaj o tym, jak krzyż przemienia ludzkie relacje (Ef 1,7-8; 4,32; 5,2.25)? Ulubionym słowem Pawła jest „pojednanie”. Na czym polega pojednanie? Jakie uczucia towarzyszą pojednaniu?

Efezjan 2,15 Co Paweł mógł mieć na myśli, mówiąc o „zakon przykazań i przepisów”? Co można by uzyskać przez zniesienie tych „przykazań”? Co można powiedzieć ludziom, którzy twierdzą, że Dziesięć Przykazań, zostało zniesione w Chrystusie?

Efezjan 2,17-18. W jaki sposób Paweł podsumowuje służbę Chrystusa w Liście do Efezjan? Jakie znaczenie nadaje Paweł słowu „pokój”? Paweł twierdzi, że Jezus był „zwiastunem pokoju”. Jakie dowody w Ewangeliach można znaleźć na poparcie tej tezy (Jn 14,27; 16,33; 20,19.21.26)? W jaki sposób wierzący mogą dzielić się orędziem pokoju, które głosił Jezus? (Ef 4,1-3)

Efezjan 2,19-22. Jakie metafory używa Paweł, aby wyrazić jedność między Żydami a poganami w Kościele? W jaki sposób Paweł wykorzystuje metaforę kościoła jako świątyni?

W jaki sposób Ef 2,11-22 może pomóc wierzącym wnieść coś szczególnego i skutecznego do współczesnych rozmów na temat problemów rasowych? Jak może wzbogacić popularyzowane obecnie koncepcje różnorodności? Czy chrześcijanie powinni bardziej lub mniej angażować się w rozwiązywanie problemów rasowych?

Na podstawie Ef 2,11-22 w jaki sposób członkowie jednej grupy etnicznej powinni odnosić się do członków innej grupy etnicznej?

Na podstawie biblijnego materiału, w jaki sposób Bóg traktuje tych, którzy są „inni”? Jaka nauka wynika z tego dla nas?

Przygotował Jan Pollok

Komentarz do lekcji szkoły sobotnie pastora Janka Polloka

 

Moc wywyższonego Jezusa

Felieton do Szkoły Sobotniej na 15 lipca 2023

W dobie hiperłączności i mediów społecznościowych, jakie „moce” zdobywają dzisiaj nasze zainteresowanie i przywiązanie stanowiąc konkurencję dla Chrystusa w kontekście naszej lojalności i uwielbienia? Jak wywyższenie Chrystusa opisane w Ef 1,19-23 może zaistnieć w twoim sercu i umyśle?

W jaki sposób wiedza na temat historycznego kontekstu listu wpływa na nasze zrozumienie Ef 1,15-23?

Wierzący w Efezie przechodzą kryzys i „upadają na duchu” (3,13). Wspominają wspaniały czas, kiedy Paul był w mieście i dokonywał cudów trafiając na pierwsze strony gazet. Teraz jednak zmagali się z różnymi trudnościami. Paweł jest w więzieniu. Cuda zniknęły. Kult Artemidy ponownie zyskuje na popularności. Wszystkie bóstwa i moce czczone w Efezie wydają się potężniejsze i bardziej wpływowe niż kiedykolwiek, natomiast sprawa Jezusa wydaje się, że zeszła na daleki plan. Nastały trudne czasy!

Co zdaniem Pawła powinniśmy zrobić, gdy kłopoty przywódców zagrażają naszej wierze? Na podstawie Ef 3,13 wydaje się, że Paweł martwił się, że jego cierpienia mogą zniechęcić wierzących w Efezie. Paweł jest zaniepokojony tym, że uczniowie w Efezie stracili trochę ze swojego silnego przywiązania do chrześcijaństwa i przekonania, że chrześcijaństwo jest ważne i wartościowe, ponieważ ich wielki bohater, ten, który był ewangelistą, który przyprowadził wielu z nich do Chrystusa i który rozpoczął dzieło w tym wielkim mieście, jest obecnie w więzieniu. Jednak Paweł mówi, ‘Tak naprawdę jest to część Bożego planu. Chociaż być może na powierzchni nie wygląda to na Boży plan, ale w rzeczywistości Bóg działa mimo wszystko.’

Jaka jest odpowiedź Pawła na trudne czasy w Ef 1,15-23?

Autor lekcji w tym tygodniu skoncentrował uwagę na reakcji Pawła na trudne czasy jakie nadeszły w Efezie. Wybrany fragment (1,15-23) pokazuje charakterystyczne cechy Listu do Efezjan — nabożeństwo, modlitwę i uwielbienie. Pierwsza część pierwszego rozdziału (1:1-14) jest długim błogosławieństwem zawierającym uwielbienie i cześć dla Boga za Jego błogosławieństwa oferowane wierzącym. Druga część pierwszego rozdziału (1,15-23) jest „modlitewnym sprawozdaniem”. Paweł opowiada w nim o swoich modlitwach za wierzących w Efezie, prosząc Ojca, aby udzielił im Ducha i w ten sposób urzeczywistnił w ich życiu moc zmartwychwstałego i wywyższonego Jezusa. Jeśli wierzący wrócą ponownie do starego kultu licznych bóstw i mocy, które były tak popularne Efezie, to stracą możliwość doświadczenia tej najwyższej boskiej rzeczywistości: Jezus siedzący na tronie wszechświata i udzielający Ducha, który przekazuje wierzącym nieograniczoną moc. Właśnie w tym fragmencie Paweł wyjaśnia sekret modlitwy, która posiada przekształcającą moc: módl się wyrażając uwielbienie i dziękczynienie.

Co mówi nam ten fragment na temat życia modlitewnego Pawła Co tak naprawdę znaczy wyrażenie „modlić się bez przestanku” (1 Tes 5,17)?

O jakich trzech wielkich rzeczywistościach powinni wiedzieć wierzący?

Paweł modli się, aby Duch udzielił wierzącym intelektualnego i empirycznego wglądu w trzy wielkie duchowe rzeczywistości:

1. Nadzieja Bożego powołania (w. 18);

2. Bogactwo chwały Bożego dziedzictwa w świętych (w. 18);

3. Niezwykła wielkość Bożej miłości okazywanej wierzącym (w. 19).

W jaki sposób moc Ducha jest związana z czterema wielkimi wydarzeniami w historii zbawienia?

Paweł przeznacza najwięcej miejsca na opisanie tej trzeciej wielkiej rzeczywistości, która dotyczy Bożej miłości okazywanej wierzącym, którą opisuje w w. 19-23. Według Pawła skuteczna moc Ducha Świętego w życiu wierzących ma swoje źródło w czterech ważnych wydarzeniach historii zbawienia. Każde z nich zostało dokonane przez Boga Ojca dla swojego Syna, Jezusa Chrystusa.

To Ojciec:

1. Wskrzesił Jezusa z martwych (w. 20a)

2. Posadził Go po swojej prawicy (w. 20b-21)

3. Położył wszystko pod Jego stopy (w. 22a)

4. Dał Go jako głowę wszystkiego swojemu Kościołowi (w. 22b-23)

W jaki sposób Paweł przedstawia zmartwychwstanie/wywyższenie/koronację Jezusa w Liście do Efezjan 1:20-23?

Według Pawła odpowiedzią na wszechobecną pokusę oddawania czci innym mocom jest skupienie się na zmartwychwstaniu/wywyższeniu/koronacji Jezusa (w. 20-23). Paweł zaprasza wierzących, aby krok po kroku odtwarzali na nowo i celebrowali wspaniałą rzeczywistość, w której Chrystus jest Władcą całego wszechświata.

Niedawno mieliśmy okazję oglądać ceremonię koronacji króla Anglii Karola III. Ceremonia koronacji złożona była z szeregu tradycyjnych elementów: Uznanie, Przysięga Koronacyjna, Namaszczenie, Inwestytura (w trakcie której król otrzymuje królewską szatę, królewskie jabłko, pierścień koronacyjny, berło i laskę a na jego głowę zostaje włożona korona św. Edwarda), Intronizacja i Prezentacja.

W wielkiej koronacji, którą opisał Paweł, przewodniczył nie arcybiskup Canterbury, ale sam Bóg Ojciec. Miejscem koronacji nie była jakaś ziemska budowla, ale niebiański dziedziniec (w. 20).

Jaka jest kolejność wydarzeń w wywyższeniu Chrystusa?

Chociaż koronacja opisana w Ef 1,5-23 nawiązuje do starożytnych koronacji, to jednak radykalnie różni się od ziemskich koronacji:

Wszystko zaczyna się od zmartwychwstania! Jezus, który miał być koronowany na Króla wszechświata, umarł. Scena Jego wywyższenia rozpoczyna się, gdy Ojciec wzbudza Go z martwych, gdy zwycięża śmierć (w. 20a)

Następnie zostaje opisany centralny i łatwo rozpoznawalny element każdej ceremonii koronacyjnej — intronizacja. Ojciec „posadził [Chrystusa] po prawicy swojej w niebie” (w. 20). Ta nowa pozycja intronizowanego Jezusa powoduje, że jest On na zawsze „ponad”, każdą rzeczywistą lub wyimaginowaną mocą: „… ponad wszelką nadziemską władzą i zwierzchnością, i mocą, i panowaniem, i wszelkim imieniem, jakie może być wymienione, nie tylko w tym wieku, ale i w przyszłym” (w. 21).

Następne element można nazwać podporządkowaniem. Zakres panowania Chrystusa jest celebrowany przez rytualny akt podporządkowania Jemu wszystkiego. W przypadku króla Karola III ten zakres jest ograniczony – Wielka Brytania i kraje Wspólnoty tzw. Commonwealth. W przypadku Jezusa zasięg Jego władzy jest nieograniczony. Obejmuje „wszystko”: „i wszystko poddał pod nogi jego,” (w. 22a).

Punktem centralnym koronacji Jezusa jest Prezentacja. Po koronacji król Karol został przewieziony do Pałacu Buckingham w złotym powozie i pojawił się na pałacowym balkonie, aby pozdrowić zgromadzony tłum. Po akcie Intronizacji i Podporządkowania, Ojciec dokonuje ostatecznego aktu niebiańskiej koronacji, przedstawiając Jezusa swojemu ludowi: „… jego samego ustanowił ponad wszystkim Głową Kościoła, który jest ciałem jego, pełnią tego, który sam wszystko we wszystkim wypełnia.” (w. 22b-23). Warto zwrócić uwagę na ważny szczegół: Jezus nie jest dany kościołowi jako jego głowa (chociaż to On jest głową kościoła, Ef 5:23!). Raczej, po ukoronowaniu/intronizowaniu Go jako głowy wszystkiego, zostaje On dany kościołowi. Kościół jest nadzorowany przez Tego, który zarządza wszystkim!

W jaki sposób Paweł wykorzystuje Psalmy, aby opisać wywyższenie Jezusa?

Paweł nie wymyśla tych scen, ale odwzorowuje to, co widzi w Psalmach. Czyta Psalm 110 i Psalm 8 przez chrystologiczny pryzmat:

Psalm 110,1-3a: „Rzekł Pan Panu memu: Siądź po prawicy mojej, Aż położę nieprzyjaciół twoich jako podnóżek pod nogi twoje! ² Berło mocy twojej ześle Pan z Syjonu: Panuj wśród nieprzyjaciół swoich! ³ Lud twój chętnie pójdzie za tobą W świętej ozdobie, gdy wystawisz wojsko swoje;”.

Psalm 8,3-8: „Gdy oglądam niebo twoje, dzieło palców twoich, Księżyc i gwiazdy, które Ty ustanowiłeś: ⁵ Czymże jest człowiek, że o nim pamiętasz, lub syn człowieczy, że go nawiedzasz? ⁶ Uczyniłeś go niewiele mniejszym od Boga, chwałą i dostojeństwem uwieńczyłeś go. ⁷ Dałeś mu panowanie nad dziełami rąk swoich, Wszystko złożyłeś pod stopy jego: ⁸ Owce i wszelkie bydło, nadto zwierzęta polne, ⁹ ptactwo niebieskie i ryby morskie, cokolwiek ciągnie szlakami mórz.”

DO PRZEMYŚLENIA

Efezjan 1,16-17. Czego dotyczy główna prośba Pawła zawarta w tych wersetach? Jaki jest jej związek z tym co Paweł napisał w Ef 1,13-14? Dlaczego wyrażanie wdzięczności jest tak ważne, kiedy się modlimy?

Efezjan 1,17-19. Kiedy Paweł modli się, aby wierzący otrzymali szczególne zrozumienie od Ducha Świętego – jakie trzy elementy ma na myśli? Co łączy te trzy elementy? Jak można lepiej doświadczyć mocy Boga w codziennym życiu?

Efezjan 1:20-23. Jak w zmartwychwstaniu Jezusa objawiła się Boża moc? Co zdaniem Pawła oznacza „siedzenie po prawicy Boga? Jak ważne jest zmartwychwstanie Jezusa dla wiary chrześcijańskiej? W jaki sposób doświadczyłeś mocy zmartwychwstania Jezusa w swoim osobistym życiu? W jakich obszarach życia najbardziej potrzebujesz mocy zmartwychwstania i wywyższenia Chrystusa?

Efezjan 1,21; 2,2 oraz 6,12. Dlaczego Paweł tak bardzo interesował się tymi nadziemskimi mocami? Jak takie duchowe moce przejawiają się we współczesnym świecie? W jaki sposób, można odróżnić ciężką chorobę psychiczną od opętania przez demony? W jakim stopniu żyjesz w świetle panowania Chrystusa nad wszystkim? W jakim stopniu żyjesz wciąż pod władzą innych mocy? Skąd możemy wiedzieć, która jest która?

Efezjan 1,22-23. Jakie korzyści przynosi wywyższenie Chrystusa na tron wszechświata dla Jego Kościoła? Jak moglibyśmy żyć, gdybyśmy naprawdę wierzyli, że Jezus jest wywyższony w samym centrum wszechświata?

Skoro rada, by uchwycić się mocy Chrystusa w praktycznym, codziennym życiu, została umieszczona w modlitewnym sprawozdaniu, jaka jest rola modlitwy w uzyskiwaniu mocy Bożej? Jeśli modlitwa jest kluczem, który otwiera moc Boga, dlaczego nie modlimy się więcej?

Czy wywyższenie Jezusa nie jest raczej domeną innych kościołów ewangelikalnych? Czy wywyższanie Jezusa ma istotne znaczenie w teologii adwentystów dnia siódmego?

W jakim sensie Jezus jest już „Panem wszystkiego”, a w jakim jeszcze nie? Jakie aspekty Jego panowania są już widoczne, a które będą widoczne dopiero w przyszłości?

Przygotował Jan Pollok

Komentarz do lekcji szkoły sobotniej pastora Janka Polloka

 

Wielki plan Boga skoncentrowany na Chrystusie

Felieton do Szkoły Sobotniej na 8 lipca 2023

W Ef 1,12 Paweł sugeruje, „abyśmy się przyczynili do uwielbienia chwały [Boga]”. Gdybyśmy tak postąpili, jaki byłby skutek dla nas osobiście i dla kościoła?

Lekcja w tym tygodniu zatytułowana „Wielki plan Boga skoncentrowany na Chrystusie” została zbudowana na fragmencie Ef 1,3-14 który jest majestatycznym wstępem zawierającym dziękczynienie. Paweł wyraził swoje podziękowanie Bogu, w którym przedstawił długą listę darów, które otrzymujemy od Niego.

Charakterystyczną cechą stylu Pawła w liście do Efezjan są niezwykle długie zdania. Często, aby zrozumieć sens takiego zdania musimy się „włamać do środka”. Centralnym miejscem tego wstępnego fragmentu są wersety 9-10, które są częścią jednego zdania rozpoczynającego się w wersecie 7. Paweł napisał w wersecie 9 i 10 “…oznajmiwszy nam według upodobania swego, którym go uprzednio obdarzył, tajemnicę woli swojej…” To stwierdzenie możemy nazwać Wielkim Planem Bożym, który został przedstawiony w Chrystusie jako plan na pełnię czasów. To jest główna myśl. Właśnie o to chodzi Bogu we wszechświecie: „w Chrystusie połączyć w jedną całość wszystko, i to, co jest na niebiosach, i to, co jest na ziemi”. Jeżeli chcemy w tym bardzo elokwentnym fragmencie wybrać jedno miejsce, które identyfikuje wielki Boży plan to jest to właśnie to miejsce.

Kluczowym słowem, które zostało tutaj użyte na określenie „połączenia”, „podsumowania” jest grecki termin księgowy – anakefalaioo. Najczęściej jest on tłumaczony: połączyć, zjednoczyć. W tym starożytnym terminie z dziedziny księgowości możemy usłyszeć greckie słowo kefale które oznacza głowę. Ten termin oznacza dosłownie „głowa w górę”. W starożytności, kiedy dodawano kolumnę liczb, mówiono, że dodaje się „w górę”. Dzisiaj, kiedy dodajemy kolumnę liczb, dodajemy „w dół” czyli „podsumowujemy”, Grecy dodawali w górę. Paweł wykorzystuje ten termin i mówi, że wszystko zarówno na niebie jak i na ziemi jest podsumowane – „w górę” – w Chrystusie. On jest głową. On włącza i podsumowuje i obejmuje wszystkie rzeczy. Bóg pragnie, aby wszystko co jest we wszechświecie zostało zjednoczone – podsumowane w górę w Chrystusie.

Jakie błogosławieństwa otrzymujemy, kiedy wierzymy w Chrystusa? W Liście do Efezjan 1,3-14 Paweł przenosi swoich czytelników do „niebios” (w. 3), do kosmicznej sali tronowej Boga i do zakotwiczonych tam inicjatyw Bożej łaski. Z szeroko otwartymi ustami słuchamy ponadczasowych planów, jakie Bóg ma dla nas. Osiem czasowników podsumowuje wielką różnorodność Bożych błogosławieństw przekazanych wierzącym:

1. Bóg błogosławi (eulogesas- eulogeo) wierzącym (nam!) „wszelkim duchowym błogosławieństwem niebios” (w.3)

2. W Chrystusie, Bóg wybrał (ekseleksato- eklegomai) wierzących „abyśmy byli święci i nienaganni przed obliczem jego”. (w.4.11)

3. Bóg przeznaczył (proorisas – proorizo) nas przez Jezusa Chrystusa. To nie jest sztywny pozbawiony emocji legalny związek, ponieważ jesteśmy adoptowani jako Jego dzieci (w. 5).

4. „W Umiłowanym” (czyli w Chrystusie) obdarowuje nas (echaritosen - haritoo) „chwalebną łaską swoją” (w. 6)

5. W Chrystusie Bóg hojnie obdarza nas (eperisseusen - perisseuo) odkupieniem i przebaczeniem. (w.8).

6. Bóg oznajmia nam (gnorisas - gnorizo) wszystkie „tajemnice swojej woli” i swój „cel”, który pokazuje w Chrystusie (w. 8-9). Wszystkie te błogosławieństwa nie miałyby większego znaczenia, gdybyśmy o nich nie wiedzieli.

7. W swoim planie z „nastaniem pełni czasów” Bóg połączył (anakefalaiosasthai - anakefalaioo) „wszystko w Chrystusie w jedną całość, i to, co jest na niebiosach, i to, co jest na ziemi” (w. 10).

8. W czasie nawrócenia „w Nim” (Chrystusie) Bóg zapieczętował (espragisthete – sfragizo) wierzących Duchem Świętym (w. 13).

Wszystkie te czasowniki opisują działania Boga, które mają miejsce „w Chrystusie”. Wszystkie Boże błogosławieństwa, łącznie z wiarą w naszych sercach i słowach uwielbienia Boga na naszych ustach, są nasze tylko „w Chrystusie”. Jesteśmy hojnie obdarowani bogactwem łaski Bożej w naszym duchowym bankructwie. Wszystko jest z łaski! Ten fragment Listu zaprasza nas do przyłączenia się do wierzących, którzy żyli we wszystkich wiekach i którzy przyjęli wszystkie Boże błogosławieństwa. Jest to zaproszenie do wspólnego uwielbiania Boga za te dary.

Paweł po prostu mówi: Spójrz na wszystko, co Bóg dla ciebie uczynił. Przy Bożym tronie w samym środku wszechświata On działa w twoim imieniu. Jesteśmy obdarowani niezwykłymi przywilejami w tym niezwykle głębokim tekście opisującym uwielbienie Boga. Na stojąco lub klęcząc a może leżąc twarzą do ziemi, przed kosmicznym tronem Boga możemy z otwartymi ustami słuchać na temat ponadczasowych wizji i planów, które Bóg ma w stosunku do nas.

Na czym polega niezwykłość wprowadzenia do Listu do Efezjan?

Paweł zwykle zaczynał swoje listy od „dziękczynienia”, wspominając o tym, że dziękuje Bogu za wierzących (Rz 1,8; 1Kor 1,4-9; Flp 1,3-8). List do Efezjan zaczyna się inaczej, mianowicie Paweł rozpoczyna od krótkiej modlitwy zawierającej błogosławieństwo (1,2), po której następuje długie błogosławieństwo zawierające uwielbienie, które właśnie studiujemy w tym tygodniu (1,3-14), po czym pojawia się część dziękczynna (1,15.16a) oraz modlitwa (1,16b-23). Później w połowie listu Paweł umieszcza kolejną modlitwę (3,14-19) oraz doksologię (3,20.21). W drugiej połowie listu Paweł umieszcza dwa napomnienia dotyczące nabożeństwa, jedno skupione na wspólnym nabożeństwie (5,3.4.18-21) a drugie skupione na modlitwie (6,19-20). List kończy się dwoma krótkimi błogosławieństwami modlitewnymi (6,23.24). Co więcej, cały list miał być odczytany w ramach nabożeństwa w kościele domowym (6,21.22). Zebrane razem, wszystkie te materiały dotyczące uwielbienia sprawiają, że List do Efezjan jest szczególnie cenny jako podręcznik nabożeństwa, dostarczając wzorców jak wielbić Boga i oddawać Mu chwałę za liczne błogosławieństwa jakimi nas obdarował.

Przy okazji studiowania listu do Efezjan warto uświadomić sobie jak mogły wyglądać kościoły wczesnochrześcijańskie. List to Efezjan nie został napisany tylko do jednej, założycielskiej wspólnoty, ale do całej sieci kościołów domowych, które powstały w tym bardzo dużym mieście. To może tłumaczyć nam dlaczego w niektórych najstarszych manuskryptach nie pojawiają się słowa „w Efezie” (w.1) co krytycy tekstu wykorzystują jako dowód przeciwko autorstwu Pawła. Na przykład kanonie Marcjona nasz list figuruje jako list do Laodycejczyków. Domowe kościoły w Efezie miały zupełnie inny charakter niż kościoły, o których myślimy dzisiaj. List do Efezjan ma wiele do powiedzenia na temat uwielbiania oraz na temat nabożeństwa. Fragment, którym zajmowaliśmy się w tym tygodniu dotyczył właśnie nabożeństwa. W całym liście jest wiele innych fragmentów opisujących wczesnochrześcijańskie nabożeństwo – na przykład Ef 5,18-20. Oddawanie czci było ważnym elementem nabożeństwa w kościołach domowych. Ten list miał być czytany w czasie nabożeństw w kościołach domowych. Próba poznania wczesnochrześcijańskiego nabożeństwa w kościołach domowych jest niezwykle cennym doświadczeniem. Jesteśmy zdumieni, gdy czytamy na przykład 5,21-29 i poznajemy niektóre typy ludzi, którzy siedzieli w tych kościołach, gdy uświadomimy sobie, że na przykład obok niewolników, siedzieli ich panowie. Ciekawe wskazówki jak mógł wyglądać kościół domowy możemy również znaleźć w 1 Liście do Koryntian 12, gdzie jest powiedziane, że jedna osoba mogła mieć dar prorokowania, a druga dar mówienia językami, inna z kolei dar interpretacji języków a jeszcze inna dar uzdrawiania. Był to zupełnie inny sposób prowadzenia kościoła niż dzisiaj. Gdy myślę o kościele domowym, jedną z rzeczy, która jest dla mnie szczególnie ciekawa jest fakt, że te wspólnoty posiadały bardzo osobisty charakter. W kościołach domowych nie było zbyt wiele miejsca na anonimowość.

Jak można zdefiniować elementy uwielbiania wspomniane powyżej?

- Dziękczynienie – wyraża jak i dlaczego Paweł dziękuje Bogu za adresatów. Np. w 1,15.16a Paweł dziękuje Bogu za wierzących w Efezie za ich „wiarę w Pana Jezusa” i „miłość do wszystkich świętych”.

- Modlitwa zawierająca błogosławieństwo – Błogosławieństwo modlitewne – modlitwa zawierająca Boże błogosławieństwo dla wierzących. Np. „Łaska wam i pokój od Boga Ojca naszego i od Pana Jezusa Chrystusa” (1,2).

- Błogosławieństwo zawierające uwielbienie – jest to błogosławieństwo, skierowane do Boga. Np. „Błogosławiony niech będzie Bóg i Ojciec Pana naszego Jezusa Chrystusa, który nas ubłogosławił w Chrystusie …”. (1,3).

- Doksologia – Specyficzny rodzaj błogosławieństwa które zawiera oddanie chwały Bogu. Np. „Temu [Bogu Ojcu] niech będzie chwała w Kościele i w Chrystusie Jezusie po wszystkie pokolenia na wieki wieków. Amen” (3,21).

- Sprawozdanie modlitewne – Paweł relacjonuje, jak modli się za wierzących. Np. „Dlatego zginam kolana moje przed Ojcem.”. (3,14).

- Napomnienie – Paweł zaprasza wierzących do udziału w modlitwie lub uwielbianiu, pouczając ich, jak to robić. Np. „… bądźcie pełni Ducha, rozmawiając z sobą przez psalmy i hymny, i pieśni duchowne,”. (5,18.19).

W jakim sensie osoby wierzące są „predestynowane” (1, 4.11)? Pierwsi słuchacze Pawła prawdopodobnie interpretowali List do Efezjan 1:3-14 jako dobrą nowinę. Przed nawróceniem wierzyli, że ich życie jest zdeterminowane przez astralne moce/bóstwa, a ich przeznaczenie jest nieodwracalnie ustalone. W swoim komentarzu do Listu do Efezjan Ralph Martin napisał: „Orientalna astrologia i okultyzm… wraz z towarzyszącą im religią astralną i powszechnym fatalizmem nawiedzały jak koszmar dusze ludzi pierwszego wieku. … Ludzie, którzy byli pod wpływem kultu gwiazd, czuli, że wszystkim rządzi „los”. Szczególna koniunkcja gwiazd lub planet, pod którymi ludzie się urodzili, posiadała decydujące znaczenie i nieodwracalnie zadecydowała o ich przeznaczeniu” (Efezjan, Kolosan i Filemona [John Knox, 1991]). Dobra nowina, którą głosił Paweł polegała na tym, że Bóg oferuje im nową drogę na przyszłość, i zaprasza ich, aby skorzystali z wolnego wyboru i odpowiedzieli z wiarą na Boże wezwanie. (1,13; 3,17). Nie powinniśmy nigdy zamieniać ogłaszania dobrej nowiny na fatalistyczną i deterministyczną wiadomość podobną do tej, przed którą uciekli słuchacze Pawła. „Na tym polega ratunek przed bezosobowym losem, przed horoskopami astrologicznymi, przed karmą i kismetem, przed filozofią głoszącą, że „biologia jest przeznaczeniem” (Peterson, 61).

DO PRZEMYŚLENIA

Paweł rozpoczyna list do Efezjan majestatycznym podziękowaniem. Policz liczbę zdań w swoim tłumaczeniu fragmentu. Które z tych zdań jest Twoim zdaniem głównym zdaniem tej części?

Ef 1,3-6 Jak według tego fragmentu postrzega nas Bóg? Paweł dużo mówi o błogosławieństwach. Czym właściwie JEST błogosławieństwo? Co to znaczy, że zostaliśmy „wybrani” przed założeniem świata? Jakie jest kluczowe przesłanie zawarte w wersetach 3-6? Pojęcie „w okręgach niebieskich” występuje tylko w Liście do Efezjan w Nowym Testamencie. Co oznacza to zdanie?

Termin „odkupienie” często pojawia się w Nowym Testamencie. Czym jest „odkupienie” w Liście do Efezjan? Odkupienie podkreśla ideę kosztowności. Pod jakim względem nasze zbawienie kosztowało Boga? Komu zapłacono cenę odkupienia?

Ef 1,9-10 Czego dotyczy Boży plan w kontekście „pełni czasu”? Jeśli ten fragment wskazuje na kosmiczny konflikt, dlaczego nie ma w nim odniesienia do Szatana ani krzyża? Jak Bóg planuje zjednoczyć wszechświat? Co idea planu mówi nam o Bogu?

Jak mogłaby zmienić się nasza eschatologiczna perspektywa, gdybyśmy skupili uwagę na Bożym planie związanym z „nastaniem pełni czasów”, który polegał na „połączeniu wszystkiego w jedną całość w Chrystusie”? (Ef 1,9.10)

Ef 1,11-12. Paweł używa w tym fragmencie słowa „dziedzictwo”. Czym jest to dziedzictwo? W jakim sensie można powiedzieć, że jesteśmy dziedzictwem Bożym? Jaka jest różnica między pracą, aby coś zdobyć, a odziedziczeniem czegoś?

Jak zmieniłoby się twoje życie, gdybyś poważniej potraktował wielki cel życia, jakim jest życie polegające na „uwielbieniu Jego [Boga] chwały”? (Ef 1:12)

Ef 1,13-14. Co się stało, kiedy Efezjanie usłyszeli ewangelię? Po czym poznajecie, że jesteście „zapieczętowani przez Ducha”? Skąd wiesz, kiedy Duch Święty jest obecny w czyimś życiu? Co to znaczy, że Duch Święty jest „gwarancją” lub „zastawem” przyszłego dziedzictwa? Jak ta koncepcja zapieczętowania odnosi się do Objawienia 7:1-3?

Porównaj „pieczętowanie” przez Ducha Świętego w Ef 1,13.14; 4,30 z pieczętowaniem sług Bożych „pieczęcią Boga żywego” na ich czołach w Ap 7,1-8. Jakie są podobieństwa i różnice między tymi dwoma „pieczętowaniami”?

Przygotował Jan Pollok