Komentarz do lekcji szkoły sobotniej pastora Janka Polloka

 

Mieć wiarę

Felieton do Szkoły Sobotniej na 23 maja 2026

Być może lepszym tytułem dla lekcji w tym tygodniu byłoby stwierdzenie „Okazywanie wiary” ponieważ sami nigdy jej nie wytwarzamy. Jak czytamy w naszym podręczniku: „Wiara nie jest czymś, co sami możemy wytworzyć, ponieważ „Bóg każdemu dał miarę wiary” (Rz 12:3) i wiara jest darem od Boga (Ef 2:8-9).”

Okazywanie wiary nie jest jedynie mentalną akceptacją doktryny lub grupy doktryn, ani nawet istnienia Boga/Jezusa/Ducha. Wiara, która zbawia, to szczere zaufanie Panu. Niestety autorka podręcznika przedstawia wiarę w bardzo uproszczony sposób jako przeciwieństwo do wątpliwości i zdaje się sugerować, że jeśli doświadczamy czegoś, co zaburza naszą relację z Bogiem lub pozostawia nas w niepewności, co do tego jak iść naprzód, to nasza wiara jest w jakiś sposób niepełna lub słaba.

Jeżeli wiara rzeczywiście jest darem od Boga, to dlaczego Bóg nie może przeprowadzić człowieka przez okresy, w których jego wiara jest krucha lub niepewna? Autorka naszej lekcji zdaje się wymagać, aby w jakiś sposób samemu podtrzymywać wiarę, jednocześnie uznając, że sama wiara nie pochodzi od nas. Wiara to coś więcej niż koncepcja, która została przedstawiona w lekcji.

Zacznijmy jednak od początku, Jak zdefiniować wątpliwości? Kiedy pojawiają się wątpliwość? W języku teologicznym, wątpliwości są granicą tego, co obecnie wiemy na temat Boga. Wątpliwości są często naturalnym efektem ubocznym dotarcia do granic naszego zrozumienia. Podobnie jak odkrywca, który wkracza na nieznane terytorium, przeżywa lęk, niepewność i czasami dezorientację. Zamiast jednak zawracać ku temu, co wydaje się znajome i pewne pojawia się w tym momencie możliwość pójścia naprzód i rozwinięcia głębszego zrozumienia kim jest Bóg.

Wątpliwość to po prostu pytanie, na które nie ma jeszcze odpowiedzi. Ludzie mają tendencję do przywiązywania zbyt dużej wagi do wątpliwości, a czasami nawet wstydu spowodowanego wątpieniem. Zwłaszcza w środowiskach religijnych ci, którzy wątpią są czasami stygmatyzowani wstydem. Jednak jeśli nasza relacja z Bogiem jest zbudowana na autentycznej komunikacji, a Jego miłość jest bezwarunkowa, możemy zwrócić się do Niego z naszymi wątpliwościami, lękami i najgłębszymi pytaniami. Czujemy ulgę, wiedząc, że jest On wystarczająco wielki, by to wszystko przyjąć. Nie musimy udawać, żeby to zrobić. Kiedy traktujemy wątpliwości jako pytanie, na które nie ma jeszcze odpowiedzi, nasze doświadczenie wiary może przekształcić się w coś w rodzaju przygody.

Wątpliwość nie zawsze oznacza brak wiary. Czasami jest zaproszeniem do wejścia w głębszą relację z Bogiem. Co więcej, konfrontacja z wątpliwościami, zmaganie się z nimi i szczere trwanie w nich nie jest przeciwieństwem wiary. Kiedy jesteśmy gotowi aby przyznać się do swoich wątpliwości, a nawet postawić im wyzwanie, ujawniamy w ten sposób, że jesteśmy przekonani, że warto zmagać się o zrozumienie tego kim jest Bóg i jak działa w naszym życiu.

Autorka lekcji pyta, dlaczego łatwiej jest mieć wiarę teraz niż w czasach biblijnych i odpowiada, że posiadamy Pismo Święte i znamy długą historię świata, którą możemy przeanalizować. Jednak to pytanie wydaje się płytkie, ponieważ choć Izraelici nie mieli Pisma Świętego, które mamy dzisiaj, to nie żyli w systemach ukształtowanych przez media społecznościowe, kapitalizm, przeciążenie technologiczne ani nie przeżywali życia w takim tempie jak współczesny człowiek. To prawda, że posiadamy więcej zapisanych relacji niż Izraelici. Mamy świadectwa dotyczące uzdrowień, uwolnienia od demonów oraz historie opisujące Bożą opatrzność. Równocześnie jednak posiadamy więcej przykładów ludzkiego okrucieństwa, cierpienia i strat. Dlatego porównywanie czasów biblijnych z naszymi nie wydaje mi się w pełni trafne.

Biblia jest bardzo ważna, ponieważ daje nam wgląd w jaki sposób ludzie w tamtych czasach zmagali się z problemami, wątpili, ufali, ponosili porażki, cierpieli oraz spotykali Boga na przestrzeni dziejów. Z całą pewnością warto powracać do świadectw ludzi, którzy żyli w minionych wiekach, to jednak musimy pamiętać, że ostatecznie wiara ma swoje korzenie w intymnej relacji z Bogiem i zaufaniu, jakie osobiście pokładamy w Jego charakterze. Żadne powtarzanie historii innej osoby nie może zastąpić potrzeby naszego osobistego doświadczenia Boga.

Możemy przyjść do Jezusa takimi, jakimi jesteśmy, niezależnie od tego, jak silna jest nasza wiara. Ojciec, który przyprowadził swojego syna, aby Jezus go uzdrowił miał jedynie tyle wiary aby powiedzieć „Panie, pomóż niedowiarstwu memu!” W jaki sposób zatem zdefiniować wiarę? Czym jest wiara?

Wiara jest trwałą relacją z Bogiem. Jak zauważył Jakub, chrześcijańska wiara jest czymś więcej niż tylko przekonaniem, że Bóg istnieje (diabły również wierzą i drżą). Odwołując się do bardzo starej metafory, wiara jest jak krzesło. Nie wystarczy jedynie mówić o krześle, czy wskazywać na jego istnienie. Wiara to siedzenie na krześle i pozwolenie Temu, który utrzymuje wszystko, trzymać również mnie.

Jeżeli założymy, że wątpliwość jest pytaniem to możemy jeszcze inaczej spojrzeć na naszą metaforę wiary jako krzesła. Mogę zapytać: „Czy krzesło mnie utrzyma?”. Mogę dotknąć krzesła, przyjrzeć się mu, lekko na nim usiąść, aby zaufać, że jest bezpiecznym przedmiotem i w końcu, gdy przeznaczę więcej czasu i lepiej je zrozumiem usiąść na nim z pełnym ciężarem mojego ciała. Wątpliwości są po prostu częścią procesu poznawania i ufania, czy Bóg jest godny zaufania. Kiedy poznaję i doświadczam Go wtedy bardziej ufam i znajduję odpowiedzi na moje pytania. Gdy stajemy w obliczu nowych prób w życiu, cały proces może mieć następujący przebieg: czy krzesło (Bóg) jest w stanie mnie podtrzymać? Kiedy spoglądam wstecz na moje przeszłe pytania (wątpliwości), na które otrzymałem odpowiedź, jestem w stanie mieć trochę więcej wiary niż ostatnio. Dlatego wiara nie jest jednorazowym aktem, ale procesem trwania.

W lekcji zwrócono również uwagę, że wiara nie jest uczuciem. Często miarą „dobrej wiary” jest zdolność do zachowania tego, co uważa się za pozytywne uczucie, nawet w beznadziejnej sytuacji. Patrzymy na kogoś, kto odnajduje radość, doświadczając ubóstwa i nazywamy go osobą o silnej wierze. Widzimy kogoś, kto przeżywa okres życiowych klęsk i jeśli zachowuje jakieś pozytywne emocje, również przypisujemy mu wiarę. Jednak jeśli ktoś wyraża to, co uważa się za negatywne emocje w autentycznie bolesnej sytuacji, zaczynamy kwestionować jego wiarę. Wydaje mi się, że koncepcja „wiara, a nie uczucie” ujawnia nie tylko niewypowiedziany język przywilejów, ale także historię głęboko związaną z uciskiem.

Możemy postawić inną tezę, mianowicie, że wiara zawsze zawiera w sobie uczucie. Biblia zawiera wiele opisów ludzi, którzy szczerze przedstawiali Bogu swój żal, gniew, strach, zagubienie i lament. Emocje są dowodem na to, że jesteśmy w pełni zaangażowani w codzienne, normalne życie i wnosimy tę rzeczywistość do naszych relacji z Bogiem. Jeśli znajduję radość w czymś trudnym, ponieważ ufam Bogu, to ta radość świadczy o systemie wierzeń, który ją wspiera. Jeśli odczuwam złość, urazę lub smutek i szczerze dzielę się tymi emocjami z Bogiem, to również świadczy o tym, że ufam Mu na tyle, by przedstawić Mu pełnię mojego doświadczenia. Uczucia to sygnały. Ujawniają, gdzie jesteśmy i przez co przechodzimy. Czy mogę przeżyć autentyczną wiarę, jeśli jestem oderwany od różnych aspektów mojej perspektywy, moich emocji i moich doświadczeń? Nie sądzę, by wiarę i uczucia można było oddzielić. Co więcej, nie sądzę, by było to konieczne. Zaufanie Bogu nie zawsze oznacza spokojną pewność. Czasami wiara oznacza ciągłe, szczere stawanie przed Bogiem, gdy życie wydaje się nie do zniesienia.

W lekcji zwrócono także uwagę na temat miary wiary, która jest darem od Boga. Niestety wielu ludzi może wpaść w pułapkę wstydu lub niepewności z powodu swojego rzekomego „braku wiary”. W takiej perspektywie wiara wydaje się być rodzajem produktu konsumpcyjnego, na którego zdobycie musimy zapracować. Jeśli wiara jest darem od Boga i polega na całkowitym zaufaniu Chrystusowi w kwestii zbawienia, oznacza to, że wiara jest przede wszystkim ciągłym, rozwijającym się doświadczeniem relacji, które u każdej osoby będzie wyglądać inaczej.

Niestety czasami oceniamy naszą drogę wiary na podstawie etapu naszego wzrostu lub rozwoju. Często zapominamy, że przygoda i podróż wiary jest sama w sobie codziennym dochodzeniem do wiary. Nie możemy pominąć faktu, że wzrost wiary jest procesem, który następuję stopniowo.

List do Hebrajczyków 11 jest bardzo cenny w dyskusji nad znaczeniem wiary w życiu ludzi, ponieważ pokazuje różne sposoby, nawiązywania kontaktów z Bogiem. Pokazuje różnych ludzi, w różnych kontekstach i okolicznościach, którzy budowali swoje relację z Bogiem pod szerokim parasolem wiary. Żadna z tych historii nie jest identyczna. Przedstawiają one zarówno mężczyzn jak i kobiety, osoby z różnych środowisk społeczno-ekonomicznych oraz osoby, które przeżyły bardzo niedoskonałe życie. Boże rozumienie wiary jest o wiele szersze niż nasze, ponieważ nawet osoby które przeżywały moralnie skomplikowane życie nadal okazywały wiarę w znaczący sposób.

W części na czwartek zostało umieszczone zdanie: „Wiara i wątpliwości mogą istnieć obok siebie.” Moim zdaniem jest to sedno każdej szczerej rozmowy o wierze i modlitwie. One współistnieją. Myślę, że nasza niezdolność do radzenia sobie z napięciem i lęk przed własnymi emocjami często przekonują nas, że nie możemy jednocześnie wierzyć i wątpić. Ten lęk zawsze będzie hamował naszą relację z Bogiem, ponieważ w momencie pojawienia się wątpliwości, zamiast się z nią zmagać, próbujemy od niej uciec.

Piękno Listu do Hebrajczyków 11 polega na tym, że choć zawiera on ważne przykłady wiary z przeszłości to tak naprawdę, jego historia wciąż jest pisana. Nasze życie, choć niekanoniczne, dostarcza nowych historii wiary, nowych świadectw tego, jak wiara może się objawiać w różnych kontekstach i pokoleniach.

Na koniec kilka uwag na temat wiary Jezusa. Autorka zgłębia temat trwałej wiary, sugerując, że posiadanie wiary Jezusa oznacza, że Jezus przebywa w nas. Słowo „trwać lub mieszkać” jest jednym z najpiękniejszych sposobów na uchwycenie idei intymności, do której zaprasza nas wiara.

Wyrażenie, które pojawia się w Ap 14:12 (ten pistin Iesou) „wiara Jezusa”(BW, BT, BG), lub „wierzyć Jezusowi” (SNPL) lub „wiara w Jezusa (ESV) może być również przetłumaczone jako „wierność Jezusa”. Takie sformułowanie przesuwa punkt ciężkości z ludzkiej reakcji na działanie Boga, na wierne świadectwo Chrystusa, które jest modelem i podstawą zbawienia i wytrwałości. Pozwala to uniknąć bardziej biernego odczytywania wiary jako jedynie intelektualnego przekonania o Jezusie lub jako ludzkiego aktu wierności, który koncentruje się na nas, a nie na Bogu.

Wiara polega na uczeniu się w jaki sposób polegać na Bogu w codziennym życiu, kiedy jesteśmy zmęczeni, przytłoczeni, niepewni i zmagamy się z przeciwnościami losu. Modlitwa, szczerość wobec Boga, przeżywanie czasu z Jego Słowem i pozostawanie otwartym na Jego obecność to sposoby na budowanie naszej wiary, niezależnie od życiowych wzlotów i upadków.

DO PRZEMYŚLENIA

Co jest takiego w naturze ludzkiej, że w każdym pokoleniu są ludzie, którzy pragną zobaczyć znak? Dlaczego znaki są dla nas tak fascynujące? Dlaczego Jezus mówi ludziom w Mk 8:11-12, że nie otrzymają żadnego znaku, ale w Mt 12:39-40 podaje znak Jonasza?

Dlaczego istnieje tak duża rozbieżność między wiarą uczniów (Mk 4:40), wiarą kobiety kananejskiej (Mt 15:21–28) i wiarą rzymskiego setnika (Łk 7:1–10)?

Jaki jest związek między wiarą jako darem (Rz 12:3) a narzędziem zbawienia (Ef 2:8)? Co mamy na myśli, mówiąc, że „wiara nie jest uczuciem”?

W jaki sposób powierzchowne odczytanie Hbr 11:1 zaciemnia jego prawdziwe znaczenie? Rozdział 11 opisują życie wiary różnych biblijnych postaci, która z nich najbardziej do ciebie przemawia? Kto twoim zdaniem jest „bohaterem wiary”? Kogo z nich byś nie wybrał, a jednak Bóg go wybrał? Jak poszerza to nasze zrozumienie tego, co jest ważne dla Boga? W jaki sposób ich historie mogą być dla nas dzisiaj zachętą i inspiracją?

W jaki sposób wyrażenie „wiara Jezusa” (Ap 14:12) było historycznie rozumiane w adwentyzmie? Czego możemy się nauczyć ze stopniowego rozwoju naszego rozumienia jako Kościoła? Co Mt 26:36–42 mówi nam o wierze Jezusa w tym przełomowym momencie?

W jaki sposób możemy wyjść poza traktowanie Hbr 11:6 jako naszej osobistej modlitwy? W jaki sposób Bóg wynagrodził nasze zbiorowe poszukiwanie Go oraz Jego Pisma Świętego w ciągu ostatnich 50 lat?

Jeśli „wiarę Jezusa” najlepiej rozumieć jako „wierność Jezusa” – czyli aktywną, lojalną i wierną postawę Chrystusa w konflikcie kosmicznym, zwłaszcza objawioną w Jego ofiarnej śmierci i dawaniu świadectwa o prawdziwym charakterze Boga – to przesuwa to naszą uwagę z ludzkiej wiary jako odpowiedzi na boski cel na wierność samego Chrystusa jako paradygmat i fundament życia wierzących. Dlaczego ta zmiana jest tak ważna?

W jaki sposób ta zmiana może zmienić postrzeganie naszej roli w wielkim dziele Boga, jakim jest pojednanie i odnowa Jego świata? W jaki sposób pomaga nam dostrzec, że Bóg wzywa nas wszystkich do zaangażowania się w to dzieło, przez współpracę z Nim, aby uczynić świat takim jakim On chciałby aby był, zanim powróci?

Przygotował Jan Pollok

Komentarz do lekcji szkoły sobotniej pastora Janka Polloka

 

Praktyczna modlitwa

Felieton do Szkoły Sobotniej na 16 maja 2026

W ubiegłym tygodniu kończyliśmy nasze studium cytatem z książki Droga do Chrystusa: „Nasz niebiański Ojciec dostrzega i natychmiast wykazuje zainteresowanie każdym nieszczęściem, które spada na najmniejsze z Jego dzieci, każdą trwogą, która opanowuje jego duszę, każdym momentem radości i każdą szczerą modlitwą wychodzącą z jego ust.”(128). Nie wątpię w Bożą zdolność słyszenia ani pragnienia słuchania naszych modlitw. Jednak, przyglądając się bliżej systemom, które kształtują ludzkie życie, dostrzegamy, że sposób, w jaki modlitwa jest często przedstawiana, wydaje się uproszczony. Wygładzona narracja modlitwy często jest przedstawiana jako akt mówienia i przyjmowania. Zauważam, że czasami modlitwa przybiera formę kazania i jest stosowana jako środek upominania tych, którzy słuchają. Jednak nie na tym polega istota modlitwy. Czasami modlitwa może wydawać się miażdżąca, jak krzyk w otchłań bez odpowiedzi. Czasami może wydawać się nawet marnowaniem energii lub zdradą rzeczywistości. Jestem mocno przekonany, że Bóg słyszy każdą modlitwę. Jednak czy my zawsze potrafimy usłyszeć odpowiedź i czy rozpoznajemy ją, gdy nadejdzie? W tym tygodniu, zajmowaliśmy się problemem „praktyczności” modlitwy.

W historii naszej cywilizacji, zniewoleni ludzie modlili się przez całe pokolenia o wolność, równość, godność i szacunek. Jednak zmiany nie nadchodziły przez całe wieki. Kobieta, która żyje w domu gdzie stosowana jest przemoc, może wołać do Boga i wciąż pozostawać w pułapce, ponieważ odmówiono jej edukacji, niezależności finansowej i wsparcia ze strony społeczności. Być może wychowała się w kulturze, w której nauczono ją, że niezależnie od tego, jak destrukcyjne może być środowisko, w którym się znajduje, jej miejsce jest u boku męża. Migranci, mogą spędzić lata w strachu i bolesnej niepewności, modląc się o stabilizację, a mimo to nie zauważyć żadnych zmian.

Niestety bardzo rzadko rozmawiamy o tym, w jaki sposób modlitwa może być wykorzystywana jako broń. Może być wykorzystana w celu uniknięcia odpowiedzialności lub jako środek wypierania wewnętrznej rzeczywistości. Często ludzie, którzy z największym przekonaniem mówią o zaufaniu do Boga i mocy modlitwy, żyją już w korzystnych warunkach. Ich doświadczenie modlitewne wydaje się silne, jednak w wielu przypadkach wynika to z tego, że ich pragnienia są zgodne z systemem, w którym żyją. Rezultaty, których szukają, nie są dalekie od tego, co życie już im umożliwia. Mają niewielkie lub żadne doświadczenie z tym, jak się modlić do Boga, który wydaje się milczący, ponieważ zachowują się tak jak gdyby odgrywali rolę Boga. Łatwo jest powiedzieć „zaufaj Bogu”, gdy zajmuje się najwyższą pozycję społeczną, gdy twoje stanowisko i wpływ rodzą rezultaty, o które się modlisz. O wiele trudniej jest powiedzieć „zaufaj Bogu”, gdy to zaufanie zależy od działań ludzi i systemów, którym podlegasz.

Co oznacza modlitwa dla dziewczyny która stała się ofiarą handlu ludźmi? Co oznacza dla dziecka, którego dom został zniszczony przez wojnę? Co oznacza dla młodego mężczyzny, który jest przekonany, że aby przeżyć jedyną opcją jest handel narkotykami? Co oznacza dla ojca płaczącego w ośrodku dla imigrantów lub matki, która nie wie, czy jej mąż wróci do domu? Co możemy powiedzieć ludziom, których modlitwy zdają się być stłumione przez systemy ucisku, gdzie głosy sprzeciwu tłumią krzyk uciśnionych i żałobę opuszczonych? Kim jesteśmy, by rościć sobie prawo do wygłaszania komukolwiek wykładów na temat tego, jak powinna wyglądać wytrwała modlitwa?

Gdy przedstawiamy modlitwę jako dopracowany i przewidywalny rytm relacji z Bogiem wyrządzamy krzywdę. Modlitwa może mieć czasami dewastujący skutek. Może być roszczeniowa. Może czasami ranić, nawet wtedy, gdy leczy. Jeśli mamy mówić o praktycznym życiu wiary, musimy być uczciwi wobec tej rzeczywistości. Nie wiemy jakich odpowiedzi udzielić, gdy docieramy do granic wytrzymałości, gdy płaczemy tak długo, aż łzy się kończą, a nasz głos jest zmęczony wołaniem. Świadomość, że modlitwa jest jak rozmowa z przyjacielem może być w takich sytuacjach pomocna. W modlitwie nie szukam jedynie boskiej istoty, która może naprawić to, co zostało zepsute, ale kogoś, kto jest ze mną w skomplikowanych chwilach życia. Chcę być w obecność Boga, który traktuje moje rozpaczliwe „nie wiem, co powiedzieć”, „nie chcę rozmawiać” czy „jestem na Ciebie zły, Boże” jako cenne i wartościowe modlitwy.

Autorka lekcji udzieliła kilka typowych wskazówek dotyczących modlitwy, na przykład jak często się modlić, jak żarliwie się modlić i w jaki sposób oczekiwać na rezultaty modlitwy. Zwróciła również uwagę na kwestię spójności - czy modlitwa jest praktykowana codziennie, czy tylko w kryzysowych sytuacjach oraz tego, czy obejmuje nie tylko prośby, ale także uwielbienie.

W tym tygodniu ponownie zwróciliśmy uwagę na kilka osób z Biblii, które się modliły. Jedną z nich był Eliasz. Znamy kilka jego modlitw. Począwszy od dramatycznego momentu na górze Karmel, aż po momenty zniechęcenia i depresji. Autorka zwróciła uwagę, że po przeżyciu dramatycznego wydarzenia na górze Karmel Eliasza ogarnęło zniechęcenie i lęk i określiła to jako znużenie i lęk, które wzięły górę nad wiarą. Historia Eliasza zawiera jednak więcej warstw niż tylko znużenie i lęk.

Eliasz oddał całkowicie swoje życie w służbie Bogu. To, co widzimy w historii opisanej w 1Krl 19, to nie tylko strach – ale raczej klasyczna oznaka wypalenia. Eliasz był prawdopodobnie fizycznie wyczerpany, zwłaszcza po latach suszy, która wpłynęła na sposób jego odżywiania. Pracował w izolacji. Samotność zostawiła ślad na jego psychice, co będzie widoczne w jego późniejszej rozmowie z Bogiem. Eliasz stał samotnie przeciwko potężnym systemom zarządzanym przez Achaba i Jezabel. Tego rodzaju długotrwała presja zebrała swoje żniwo. Problem Eliasza nie polegał jedynie na tym, że „zabrakło mu wiary.” Był pod każdym względem wyczerpany. Bóg zatroszczył się o swojego proroka. Najpierw nakarmił go i dał mu odpoczynek. Zanim Bóg odpowiedział na wątpliwości Eliasza, najpierw zaspokoił jego fizyczne potrzeby. Dopiero potem, Bóg przemówił do niego. Również sposób w jaki to spotkanie się obyło miał znaczenie. Eliasz nie doświadczył obecności Boga przez ogień ani trzęsienie ziemi, ale przez ciszę i spokój. Bóg przemówił do swojego sługi w taki sposób, aby zarówno jego ciało ja i umysł mogły zrozumieć. Stopień objawienia Boga odpowiadał stanowi emocjonalnemu Eliasza.

Historia Eliasza jest dobrym przekładem, że nie ma jednego sposobu rozmawiania i słuchania Boga. Bóg spotyka się z ludźmi w sposób, który uwzględnia ich fizyczne, emocjonalne i duchowe potrzeby. Modlitwa polega na znalezieniu sposobu nawiązania relacji z Bogiem, który pasuje do sytuacji w jakiej się znajdujemy. Mogą zdarzyć się chwile, gdy studiowanie Biblii, uczęszczanie do kościoła, spotkania modlitewne lub inne rytmy, które są nam znajome, nie są drogami do spotkania z Bogiem. Czasami cisza i spokój mogą być najlepszymi sposobami poznania Boga.

W tym tygodniu zmagaliśmy się również z rzeczywistością, w której nie ma odpowiedzi na nasze modlitwy, lub odpowiedź przychodzi po bardzo długim czasie. Przykładem może być Anna, matka Samuela. Autorka lekcji na przykładzie historii Anny, wskazywała, że czekanie może pogłębić zaufanie i więź z Bogiem, nawet wtedy, gdy nie rozumiemy ani czasu, ani rezultatu. Zachęcała nas do nieustannego, szczerego zwracania się do Boga, a jednocześnie do refleksji nad naszymi motywami, otwartością, gotowością do przebaczenia i zaufaniem do Jego szerszej perspektywy. Ostatecznie lekcja sugeruje, że sposób, w jaki doświadczamy braku odpowiedzi na modlitwę, często wiąże się z tym, jak postrzegamy Boga. Jeśli postrzegamy Go jako odległego lub obojętnego, czekanie może prowadzić do zniechęcenia, ale jeśli nadal szukamy Jego obecności i opieki, nawet w niepewności, nasza relacja z Nim może się rozwijać.

Takie stwierdzenie może nieumyślnie obciążać osobę, która się modli. Po pierwsze, nawet przy dobrych intencjach, idee takie jak analiza naszych motywów, otwartość, przebaczenie czy zaufanie mogą subtelnie sugerować, że opóźniona odpowiedź lub brak odpowiedzi na modlitwę jest przede wszystkim wynikiem braku czegoś w nas. U kogoś, kto już cierpi, może to pogłębić poczucie winy, wstydu lub zwątpienia w siebie, zamiast przynieść pocieszenie.

Ponadto takie stwierdzenie może zbyt szybko potraktować cierpienie jako lekcję lub okazję do rozwoju duchowego. Choć czekanie może pogłębić zaufanie to jednak nie każda bolesna sytuacja od razu prowadzi do znaczącego, duchowego rezultatu, który jesteśmy w stanie natychmiast zrozumieć. Czasami ludzie latami pozostają w żałobie, chorobie, niesprawiedliwości lub niepewności, pomimo szczerej wiary i modlitwy. W takich chwilach powiedzenie komuś, że czekanie ma uczyć zaufania, może wydawać się policzkiem, nawet jeśli jest to wypowiedziane nieumyślnie. Szczere zwracanie się do Boga pozostawia miejsce na płacz, konsternację, rozczarowanie, nadzieję, zaufanie, a nawet pytania bez odpowiedzi. Wszystkie te elementy są głęboko obecne w Biblii.

Kolejnym przedmiotem naszych studiów w tym tygodniu była tzw. Modlitwa Pańska oraz to w jaki sposób można ją stosować w życiu. Obserwując Jezusa, uczniowie zrozumieli, że modlitwa polega na szczerym kontakcie z Bogiem. Ucząc Modlitwy, Jezus ukazywał modlitwę jako relacyjną, pokorną i ugruntowaną w codziennym życiu.

Zwrot, który pojawia się w pytaniu „Co powstrzymuje cię przed tym (modlitwą) skoro wiesz, że tak powinieneś czynić?” zakłada, że czytelnik już wie, że zawodzi duchowo, i zamiast budować otwartość na Boga, wywołuje wstyd, presję lub postawę obronną. W ten sposób modlitwa staje się nie tyle naturalną relacją, ile raczej zadaniem, które ktoś zaniedbuje.

Takie sformułowanie upraszcza ponadto przyczynę, dlaczego ludzie mogą mieć trudności z modlitwą. Barierą nie zawsze jest lenistwo czy niechęć. Czasami ludzie są wyczerpani, pogrążeni w żałobie, przytłoczeni, rozczarowani, niespokojni, duchowo otępiali lub noszą w sobie zniekształcone obrazy Boga ukształtowane przez strach lub szkodliwe doświadczenia religijne. Pytanie „Co powstrzymuje cię …?” bez wzięcia pod uwagę powyższych realiów sprawia, że ludzie mogą czuć się osądzani, a nie rozumiani.

Jako chrześcijanie często słyszymy, że sami nic nie możemy zrobić, a jednocześnie autorzy lekcji zwracają nam uwagę, że w naszych modlitwach znajduje się zbyt wiele próśb. Takie zestawienie wywołuje napięcie. Oczywiście, zdrowe relacje wymagają czegoś więcej niż tylko proszenia, ale jeśli nie potrafimy przedstawić swoich potrzeb Bogu, to do kogo możemy się zwrócić? To prawda, że modlitwa obejmuje uwielbienie, wyznanie grzechów, przebaczenie i wyrażenie wdzięczności, jednak wszystkie te elementy są formami prośby. Wyznanie grzechów to prośba o miłosierdzie. Przebaczenie to prośba o uzdrowienie. Nawet prośba o obecność Boga jest prośbą. Samo proszenie może być aktem zaufania i uwielbienia, ponieważ uznaje zależność, wrażliwość i intymność.

Moim zdaniem w naszej lekcji zabrakło zwrócenia uwagi na lament. Autorka położyła duży nacisk na uwielbienie i dziękczynienie, tak, jak gdyby były to jedyne akceptowalne sposoby przeżywania naszego życia z Bogiem. Mamy kilka ksiąg w Biblii które zostały zbudowane wokół lamentu. Lamentował Hiob. Lamentował Dawid. Lamentowali prorocy. Lamentował sam Jezus.

Odkrycia naukowe potwierdzają, że uciszany lub ignorowany żal może oddziaływać na nasze ciało. Badania nad żałobą i traumą coraz częściej potwierdzają to, co wiele tradycji duchowych od dawna podkreślało, że smutek, trauma i niewyrażny żal mają często wpływ na nasze ciało i objawiają się w postaci napięcia mięśni, zaburzenia snu, oddechu, trawienia i deregulację układu nerwowego. Jako ludzie, którzy zwracają uwagę na poselstwo zdrowia, nie możemy lekceważyć konsekwencji ignorowania niewyrażonego żalu, traumy i wartości lamentu.

W kulturze zachodniej celebrujemy naukowe podejście do życia, pracoholizm oraz stoicką postawę w obliczu kryzysu. Z podziwem mówimy ludziom, którzy doświadczyli lub doświadczają ogromnych tragedii, że są „silni”, ponieważ nieustannie stawiają czoła i „służą Bogu” w trudnych okolicznościach. Ale czy bycie silnym a nawet silniejszym, nie manifestuje się jeszcze bardziej, gdy wołamy do Boga, płaczemy publicznie lub uderzamy z wściekłością w pierś Boga? Czy pogrążenie w żałobie nie jest manifestacją siły? Co by się stało gdybyśmy jako wspólnota kościelna traktowali żałobę i lament jako coś normalnego? Tak jak niezaspokojony żal i trauma wpływają na ludzkie ciało, tak niezaspokojony smutek, cierpienie i gniew mogą również wpływać na zdrowie i integralność ciała Chrystusa. Przyjście do Boga „takimi, jacy naprawdę jesteśmy” oznacza również dzielenie się naszym bólem, strachem, żalem, wściekłością oraz pytaniami bez odpowiedzi.

Niestety bardzo często jako chrześcijanie unikamy pełnego spektrum ludzkich emocji. Lament często jest postrzegany jako przejaw słabości, który chrześcijanin powinien kontrolować. Jeśli oczekiwanie „silnego życia modlitewnego” polega na tym, że niezależnie od tego, przez co się przechodzi, zawsze trzeba znaleźć sposób na uwielbienie, dziękczynienie w tradycyjnym sensie lub skupienie się na pozytywach, ignorując to, co boli, wówczas szczerość zaczyna zanikać w tej relacji. Być może można powiedzieć, że lament to dziękczynienie w innym języku, ponieważ jest zakorzenione w zaufaniu. Lament to coś, co dzieje się, gdy ktoś wierzy, że Bóg jest wystarczająco bezpieczny, by przyjąć prawdę o jego bólu. Nie traktuje Boga jako kruchego ani emocjonalnie zagrożonego przez te same emocje, które w nas stworzył.

Chrześcijaństwo pod wieloma względami nieświadomie nauczyło ludzi, by stawali się osobami zadowalającymi innych, ludźmi, którzy czują się uprawnieni do dzielenia się tylko tymi emocjami, które wydają się duchowo akceptowalne. Jednak Bóg nie oczekuje od nas zmanipulowanych wersji naszego „ja”. Bóg pragnie pełni tego, kim jesteśmy. Czasami intymność objawia się gniewem, zagubieniem, żałobą i milczeniem. Księgę Hioba jest przykładem autentycznego lamentu. Hiob narzekał, bronił się, kwestionował Boga i otwarcie wyrażał swoją udrękę. Podobne wzorce widzimy w Psalmach. W Biblii wielokrotnie przedstawione są postacie, które szczere wypowiadały się przed Bogiem.

Po co się modlić, skoro Bóg i tak wszystko wie? Wyobrażam to sobie jako powtarzanie tej samej historii bliskiemu przyjacielowi, który już wie, co mi się przydarzyło. Nie słucha mnie, ponieważ brakuje mu informacji. Słucha mnie, ponieważ mnie kocha i chce być ze mną, gdy na bieżąco przetwarzam to doświadczenie. Modlitwa nie polega na informowaniu Boga. To raczej ja potrzebuję modlitwy, aby przekonać się jak bardzo chcę być z Bogiem. Chodzi o Jego obecność. Modlitwa to zaproszenie do bycia z Bogiem i do tego, by Bóg był z tobą. Można zmienić nieco to pytanie, aby zrozumieć jego sens: dlaczego mielibyśmy modlić się nieszczerze, skoro Bóg już wie? Dlaczego miałbym udawać? Dlaczego miałbym bagatelizować swoją rzeczywistość? Dlaczego miałbym siebie krytykować, skoro Bóg już wie?

Cytat z książki Droga do Chrystusa, wyciągnięty z szerszego kontekstu również sprawia kłopot interpretacyjny: „[Modlitwa] potrzebna jest nie po to, aby Pan poznał, jakimi jesteśmy, ale abyśmy my mogli Go przyjąć. Modlitwa nie sprowadza Boga do nas, lecz podnosi nas do Niego.” (118). W takiej formie ten cytat pomniejsza fakt, że obie prawdy mogą współistnieć. Bóg troszczy się o nasze potrzeby. Chce, abyśmy szczerze je sobie przedstawiali. Idea, według której modlitwa jedynie unosi nas ku niebu, nie jest wystarczająca, ponieważ zasadniczą częścią relacji Boga z ludzkością jest Jego zstąpienie, On jest Bogiem, który zstąpił do nas. Chrystus uklęknął w prochu. Chrystus dotknął tych których nikt nie dotykał. Wychodził do ludzi, wchodził do ich domów, zbaczał z drogi, aby spotkać ludzi. Dlatego nie można powiedzieć, że modlitwa jest tylko jednokierunkowa. Modlitwa jest miejscem wzajemnego spotkania. Dwa serca połączone w intymności.

Po co się modlić, skoro wszystko układa się po naszej myśli? Jak krucha i nietrwała byłaby przyjaźń, gdyby ludzie spotykali się tylko w jednym kontekście. Wyobraź sobie kogoś, kto tylko przeżywa z tobą żałobę, ale nigdy nie świętuje z tobą radości, albo kogoś, kto tylko świętuje z tobą chwile sukcesów, ale znika, gdy życie staje się trudne. Zdrowe relacje łączą ludzi w każdym czasie. To samo dotyczy relacji z Bogiem. On pragnie zarówno być obecny w naszej radości tak samo, jak w naszym cierpieniu. Bóg pragnie świętować z nami, gdy życie wydaje się piękne, ale także pragnie być z nami, gdy życie staje się nieznośnie ciężkie.

Z kim powinniśmy się modlić? Wydaje się, że na to pytanie powinniśmy odpowiedzieć, że z wszystkimi. Jednak szczerze mówiąc, modlitwa nie zawsze jest bezpieczna tylko dlatego, że dotyczy spraw duchowych. Modlitwa może czasami stać się narzędziem kontroli, wstydu i manipulacji, gdy jest oderwana od miłości. Może być instrumentem doktrynizowania oraz moralizowania.

Jeśli celem twojej modlitwy jest przekształcanie kogoś, w osobę, którą twoim zdaniem można zaakceptować, to twoja modlitwa nie jest zakorzeniona w miłości. Jeśli nie potrafisz uszanować czyjejś historii, godności, człowieczeństwa ani złożoności, modlitwa staje się kolejną formą przemocy. Ludzie używają języka Boga, aby pomniejszać innych, uciszać ich lub duchowo pomniejszać ich doświadczenia. Jeśli nie kochasz kogoś szczerze, jeśli nie dostrzegasz w nim/w niej osoby pełnej godności i troski, być może nie jesteś najbezpieczniejszą osobą, z którą można się modlić. Niech zamiast tego ktoś, kto naprawdę potrafi docenić drugiego człowieka, idzie razem z nim przed Bogiem.

Autorka podręcznika napisała „Gdy prosimy Boga o Jego działanie w naszej sprawie, wówczas otwieramy drzwi do tego działania.” Takie sformułowanie sugeruje, że działanie Boga zależy od ludzkiej zgody lub inicjatywy. To nie jest teologicznie poprawne. Ludzkość nie zaprosiła Boga na krzyż. Bóg zbliżył się do ludzkości na długo, zanim ta wiedziała, jak odpowiedzieć. Miłość Boga nigdy nie zależała wyłącznie od naszej gotowości. Gdy byliśmy jeszcze daleko od Niego, gdy byliśmy grzesznikami, Chrystus za nas oddał życie.

DO PRZEMYŚLENIA

W tym tygodniu nadal zajmowaliśmy się tematem modlitwy, omawiając różne osoby, które się modliły. Nasze modlitwy bardzo często koncentrują się na prośbach. Jakie inne rodzaje modlitwy powinniśmy rozważyć?

1Krl 18:36-39. Eliasz to kolejna biblijna postać znana ze swoich modlitw. O co modli się Eliasz i jaki był tego rezultat?

1Krl 18:42-45. Jaką pozycję modlitewną przyjął Eliasz w tej modlitwie? Jaki był rezultat tej modlitwy?

1Krl 19:1-8. O co modlił się Eliasz tym razem i jak Bóg odpowiedział?

1Krl 19:9-18. Czy rozmowa Eliasza z Bogiem była modlitwą? Czym różni się Boża odpowiedź od tej, którą Eliasz otrzymał na Górze Karmel? Jaki jest związek emocjonalnych stanów Eliasza z jego modlitwami?

Mt 7:7. Wiele osób modli się o pewne rzeczy od lat i ma wrażenie, że Bóg ich nie słyszy ani nie odpowiada na ich modlitwy. Jezus powiedział: „Proście, a będzie wam dane”. Jak rozumiesz obietnicę Jezusa?

1 Sam 1:10-17. Anna jest przykładem kobiety, która modliła się wytrwale. Początkowo wydawało się, że Bóg nie odpowiedział na jej modlitwę, jednak w końcu jej życzenie zostało spełnione. Dlaczego, twoim zdaniem, Bóg zwlekał w jej przypadku i nie tylko w jej?

Mt 6:5-8. Jaka była reakcja Jezusa na długie i starannie opracowane modlitwy typowe dla jego czasów? Jaki był zasadniczy problem z tego rodzaju modlitwami? Jaką alternatywę dla takich modlitw przedstawił Jezus - Mt 6:9-15? Jakie elementy składowe modlitwy dostrzegasz w tej wzorcowej modlitwie? Co powstrzymuje Ciebie od częstszych modlitw w twojej sytuacji życiowej?

Dn 9:4-19. Jest to jedna z najdłuższych modlitw zapisana na kartach Biblii. Jakie kluczowe elementy dostrzegasz w tej modlitwie?

Jakie wspólne elementy można odnaleźć we wszystkich modlitwach zapisanych na kartach Biblii? Dlaczego są one ważne? Który z tych elementów, jest dla ciebie teraz najważniejszy? W jaki sposób można wyrazić większą wdzięczność w naszych modlitwach?

W refleksji nad modlitwą warto zwrócić uwagę na kilka następujących spraw: 1) Po co się modlić, skoro Bóg wie już wszystko, o czym zamierzasz mówić? 2) Po co się modlić, skoro wszystko układa się po naszej myśli? 3) Jaka jest rola wiary lub zaufania w modlitwie? 4) Czym różni się modlitwa indywidualna od modlitwy w grupie, np. w rodzinie? Która z nich jest ważniejsza? 5) Jak możemy słuchać Boga i jednocześnie z Nim rozmawiać? Które z tych pytań uważasz za najtrudniejsze? Jaką rolę odgrywa w modlitwie post?

Komentarz do lekcji szkoły sobotniej pastora Janka Polloka

 

Wojownicy modlitwy

Felieton do Szkoły Sobotniej na 9 maja 2026

Jakie myśli przychodzą ci do głowy, gdy widzisz lub słyszysz określenie „wojownicy modlitwy”?

W tym tygodniu koncentrowaliśmy naszą uwagę na modlitwie. Autorzy lekcji porównali nasze relacje z Bogiem do relacji międzyludzkich, sugerując, że jeśli rzadko rozmawiamy z bliskim przyjacielem lub współmałżonkiem, relacja ta w końcu się rozpadnie. Mimo, że wykorzystywanie analogii z relacji międzyludzkich może czasami pomóc nam zrozumieć naszą relację z Bogiem, to porównanie w tym przypadku nie do końca jest trafne. Relacje międzyludzkie są zbudowane na wzajemności i obopólnym zaangażowaniu, ale postawa Boga wobec nas nie zmienia się w ten sam sposób.

Nasze poczucie bliskości z Bogiem może się zmieniać i w tym sensie nasza relacja może wydawać się napięta lub chłodna, zwłaszcza gdy komunikacja jest ograniczona. Rzecz ma się inaczej w przypadku osłabienia relacji w stosunkach międzyludzkich. Kiedy relacje międzyludzkie się rozpadają, ludzie rozchodzą się. W przypadku relacji z Bogiem, nawet w okresach dystansu i ciszy, On pozostaje w tym samym miejscu. Jego postawa wobec nas jest niezmienna.

Kiedy nie odzywamy się do Niego, Bóg się nie wycofuje. Nasza świadomość i doświadczenie łączności z Nim stają się mniej bezpośrednie. Jednak nawet wtedy połączenie to nigdy nie jest niedostępne. W chwili, gdy decydujemy się na modlitwę, następuje połączenie. Nie jest potrzebny okres „odbudowy”, aby Bóg mógł nas usłyszeć, ponieważ zaproszenie pozostaje nienaruszone. Bóg przyjmuje modlitwę kogoś, kto nie modlił się od lat, z taką samą otwartością, jak w przypadku kogoś kto modli się codziennie od dziesięcioleci.

Dobrym biblijnym przykładem jest przypowieść o robotnikach w winnicy z Mt 20:1–16. Robotnicy, którzy pracowali cały dzień, otrzymali taką samą zapłatę, jak ci, którzy zostali zaangażowani później. Historia ta podważa tezę, że bliskość lub czas trwania zapewniają większą rangę. Podobnie, regularna modlitwa może nadawać rytm i poczucie wspólnoty, ale jej brak nie umniejsza Bożej gotowości do spotkania się z nami.

W tym tygodniu zwróciliśmy uwagę na kilka osób z Biblii, które się modliły. Daniel z pewnością był zaangażowany w modlitwie i był gotowy zaryzykować dla niej życie. Modlitwa nie była dla niego jedynie liturgicznym aktem. Ukazywała głębię jego relacji z Bogiem. Musimy jednak zachować ostrożność w sposobie w jaki przedstawiamy postać Daniela ponieważ opisy jego mądrości, napełnienie Duchem oraz podkreślanie, że był on bardzo umiłowany może subtelnie sugerować, że był on bardziej faworyzowany ze względu na swoją wierność. Taka interpretacja może zawierać przesłanie, że na miłość Bożą trzeba sobie zasłużyć lub że jest ona rozdzielana nierównomiernie. Taka teza nie jest zgodna z opisem charakteru Boga.

Modlitwa posiada kluczowe znaczenie w życiu wierzącej osoby. Taką samą rolę odgrywa komunikacja we wszystkich relacjach międzyludzkich. Trzeba jednak pamiętać, że nawet w okresach, w których nie byliśmy tak konsekwentni i zaangażowani w modlitwę jak Daniel, bliskość Boga z nami się nie zmieniła. Gdy zaczynamy się modlić, Bóg jest przy nas i jest gotowy, aby nas słuchać. Takie przekonanie przynosi pocieszenie, a nie wstyd z powodu tego, że czasami nasze życie modlitewne może się nam wydawać porażką.

Autorka lekcji stosunkowo dużo czasu przeznaczyła na omówienie postawy modlitewnej zwracając przede wszystkim uwagę jak ważne jest klęczenie. Nie zwróciła jednak uwagi na fakt, że postawa modlitewna jest uwarunkowana kulturowo. Praktyki modlitewne różnią się znacząco w zależności od kultury i rozwijały się z czasem, kształtowane przez konkretne konteksty, w których ludzie się modlili. Postawa podczas modlitwy odzwierciedla głębsze założenia teologiczne i kulturowe, ujawniając, jak społeczności rozumieją swój związek z boskością.

W tekstach biblijnych nie jest wymieniona jedna, konkretna pozycja modlitewna. Najczęściej modlitwa odbywała się na stojąco z rozłożonymi rękami lub uniesionymi w górę a także leżąc z twarzą ku ziemi. Modlący się często zwróceni byli w stronę świątyni jako miejsca zamieszkania Boga, a po jej zburzeniu wierni modlili się zwróceni w stronę Jerozolimy. Zwyczaj klęczenia ze złożonymi rękami rozwinął się szczególnie w kulturze zachodniej jako sposób wyrażenia zależności wasala w stosunku do feudalnego pana. (Podobna motywacja jest charakterystyczna dla postawy modlitewnej w islamie.)

Klęczenie może mieć znaczenie i wartość dla tych, którzy je wybierają, ale nie jest konieczne do poznania Boga. Piotr modlił się, tonąc w czasie burzy, Zacheusz spotkał Boga, wspinając się na drzewo, łotr na krzyżu modlił się, umierając okrutną śmiercią, Jan Chrzciciel modlił się na pustyni.

Ellen White porównuje modlitwę do oddechu i stwierdza: „Pielęgnujcie zwyczaj rozmawiania ze Zbawicielem, gdy jesteście sami, gdy spacerujecie, i gdy jesteście zajęci codzienną pracą. Niech wasze serca stale wznoszą się w cichej prośbie o pomoc, światło, siłę i wiedzę. Niech każde tchnienie będzie modlitwą. (Śladami Wielkiego Lekarza, 381)

Jeśli modlitwa jest porównana do oddechu, dziwne wydaje się, że lekcja tak bardzo podkreśla wagę klęczenia. Czy Bóg słyszy moją modlitwę lepiej, gdy klęczę? Czy klęczenie w jakiś sposób odblokowuje sekretny kod, dzięki któremu Bóg może zdziałać więcej? Takie myślenie może prowadzić w stronę przekształcanie duchowości w formę przesądu lub transakcji. Faktycznie jeden z komentarzy w lekcji moim zdaniem trąci przesądem: „Gdy rano klękamy do modlitwy, to jak gdyby złożenie fizycznej deklaracji mocom ciemności, że tego dnia wybieramy Boga.” Czy Szatan jest w moim pokoju i czeka, czy uklęknę, czy nie? Czy takie stwierdzenie nie łączy mocy z moim własnym aktem klękania, zamiast z potężnymi dłoniami Boga, który ochroni mnie przed mocami ciemności? Postawa klęcząca w naszej kulturze reprezentuje pozycję modlitewną, ale szczerze mówiąc, nie sądzę, żeby to miało dla Boga jakieś znaczenie. Jeśli w czasie modlitwy martwię się swoją postawą modlitewną, czy rzeczywiście przeżywam autentyczną komunikację z Bogiem?

Drugą postacią, na którą zwróciła uwagę autorka lekcji jest Henoch. Ponieważ Biblia nie zawiera zbyt wielu wersetów na jego temat, autorka zacytowała fragment z książki Ellen White, Patriarchowie i Prorocy, aby pokazać, w jaki sposób Henoch nawiązywał kontakt z Bogiem w samotności. Następnie podkreśliła, że możemy modlić się do Boga zawsze i wszędzie, a także, jeśli to możliwe, aby starać się modlić do Boga na głos, ponieważ modlitwa na głos, lub szeptem, może pomóc nam uniknąć rozproszenia uwagi. Wskazówki takie jak samotność i modlitwa na głos, mogą być pomocne w budowaniu więzi, nie powinny jednak stać się regułami. Historia Henocha opisana w książce Patriarchowie i Prorocy nie może polegać na wskazywaniu jednej konkretnej formuły modlitewnej. Chodzi raczej o pozostawanie blisko Boga w codziennym życiu, w jakiejkolwiek formie. Dla niektórych osób może to oznaczać cichą modlitwę, dla innych rozmowę z Bogiem podczas jazdy samochodem, spaceru, słuchania muzyki, składania prania lub chwili wytchnienia w ciągu pracowitego dnia. Kiedy poświęcamy więcej uwagi właściwemu stosowaniu formy, ryzykujemy, że zamienimy czas naszego nabożeństwa z Bogiem w formę bałwochwalstwa.

Refleksja nad postawą modlitewną nasuwa mi myśl jak kontrolowane i powściągliwe może być adwentystyczne doświadczenie nabożeństwa. Nabożeństwo czasami wydaje się wyreżyserowane i ustrukturyzowane do granic sterylności. Siedzimy, stoimy, klękamy. Jest mało lub wcale nie ma miejsca na indywidualną ekspresję. W moich zborach od kilku lat prowadzimy regularnie cykl zatytułowany „10 Dni Modlitwy”. Piękna inicjatywa, która polega na przeżyciu dziesięciu dni w modlitewnym skupieniu. W tym roku po raz pierwszy program przewidywał nie tylko jedno spotkanie modlitewne wieczorem, ale obejmował cały dzień. Zawierał materiał zarówno dla indywidualnej jak i zbiorowej modlitwy. Zmiana formuły modlitewnej była dla niektórych osób trudna do zaakceptowania. Modlitwa konwersacyjna była przez niektóre osoby postrzegana jako doktrynalne odstępstwo. Modlitwa w czasie spotkań modlitewnych jest czasami wykorzystywana przez niektóre osoby jako okazja do głoszenia kazań i rzadko kiedy jest wypowiadana w 1 osobie liczby pojedynczej.

Trzecią postacią, którą zajmowaliśmy się w tym tygodniu był Mojżesz i jego przywódcza rola w kontekście modlitwy. Mojżesz doświadczył bardzo głębokiej i bezpośredniej komunikacji z Bogiem, od płonącego krzewu po plagi, od brzegu Morza Czerwonego po epifanię na górze Synaj. Jego życie naznaczone było wielkimi spotkaniami z Bogiem. Jednak autorka skupiła się jedynie na wstawiennictwie Mojżesza za jego siostrą Miriam, chociaż była to wspaniała okazja, aby przez pryzmat modlitwy spojrzeć na problem sprawiedliwości, rasizmu, uprzedzeń, odpowiedzialności i odnowy (konflikt Mojżesza z rodzeństwem miał podłoże rasowe!) W kościele wciąż panuje wiele milczenia wokół tych tematów. Wielu ludzi stosuje różnego rodzaju wymówki, takie jak na przykład twierdzenie, że są to tematy polityczne, i uzasadniają w ten sposób, że nie możemy angażować się w takie dyskusje w kościele. Musimy pamiętać, że wszelki ucisk i niesprawiedliwość boleśnie poruszają serce Boga.

Mojżesz jest wyjątkową postacią, która pokazuje, co to znaczy wstawiać się za innymi, zwłaszcza z pozycji przywódcy. Jego wstawiennictwo za cały naród może pomóc nam zastanowić się nad związkiem między sojuszem, orędownictwem a modlitwą. Historia Mojżesza ukazuje Boga jako tego, który słucha i odpowiada. Należy również zauważyć, że Mojżesz nie poprzestał na modlitwie za Izraelitów, ale poświęcił dla nich swoje życie. Jak widać w życiu Mojżesza, prawdziwe wstawiennictwo to nie tylko słowa, ale pobudzenie do działania.

Modlitwa nie jest rytuałem, jest relacją. Bóg zaprasza nas do stałej, bliskiej relacji, w której możemy powiedzieć Mu wszystko. Nic nie jest zbyt duże ani zbyt małe dla Niego. Ellen White przypomina nam, że jest On jednocześnie wystarczająco potężny, by utrzymać wszechświat, i wystarczająco osobisty, by troszczyć się o życie każdego człowieka. Obraz zwrócenia się do Boga tak naturalnie, jak kwiat zwraca się do słońca, oddaje relację, która jest stała, instynktowna i zakorzeniona w zaufaniu. Podkreśla również, że Boża troska odnosi się do każdego człowieka w pełni i osobiście, jak gdyby był jedynym.

W naszej współczesnej zabieganej i skomplikowanej rzeczywistości, gdy czujemy, że musimy ze wszystkim radzić sobie sami albo zanosić do Bogu tylko niektóre sprawy powyższa refleksja przypomina nam, że więź z Bogiem nie musi być zarezerwowana na idealne chwile ani długie modlitwy. Modlitwa może mieć miejsce przez cały dzień, w czasie rzeczywistym, gdziekolwiek się znajdujemy. Obecność Boga nawet w sytuacjach, które możemy uznać za nieistotne, zachęca nas do ponownego przemyślenia naszego podejścia do modlitwy. Musimy porzucić koncepcję używania modlitwy w sposób transakcyjny, a zamiast tego zrozumieć i doświadczyć jej jako prawdziwego, osobistego sposobu bycia z Bogiem we wszystkich wzlotach i upadkach naszego życia.

Na koniec chciałbym ustosunkować się do tytułu lekcji. W angielskim podręczniku do Szkoły Sobotniej tytuł naszej lekcji brzmi „Wojownicy modlitwy”. Chociaż termin „wojownik modlitwy” nie pojawia się w Piśmie Świętym, to jednak funkcjonuje on w środowiskach chrześcijańskich. Koncepcja ta czasami sugeruje, że niektórzy chrześcijanie posiadają szczególne powołanie lub zdolność do modlitwy skuteczniejszej niż inni, mimo że Biblia nigdy nie precyzuje, że niektórzy wierzący powinni modlić się bardziej pilnie lub skuteczniej niż inni. Termin „wojownik modlitwy” niesie ze sobą kilka problemów koncepcyjnych, które mogą podważać autentyczną praktykę duchową.

Jednym z istotnych minusów są wypaczone oczekiwania dotyczące mechanizmów modlitwy. Czasami słyszę, gdy ktoś mówi, „musimy się modlić mocniej”. Co w ogóle oznacza „módl się mocno”? Skoro modlitwa jest potężna dzięki mocy Boga, to w jaki sposób moja „intensywna” modlitwa sprawia, że może być potężniejsza? Kiedy wojownicy modlitwy ujmuje swoją praktykę jako „modlenie się przeciwko” konkretnym celom, modlitwa zaczyna przypominać zaklęcie – formułę, która dokonuje fizycznej pracy siłą samych słów. Taka perspektywa sugeruje, że skuteczność modlitwy zależy od tego, jak mocno, wytrwale lub głośno się modlimy. To „zaklęciowe” podejście bardziej przypomina czary i magię niż biblijną modlitwę. Problem jest tu natury teologicznej: przenosi moc z Boga na słowa i wysiłek modlącego się.

Drugą wadą jest zniechęcenie, jakie wywołuje ten termin wśród zwykłych wierzących, ponieważ stworzył wokół niektórych osób atmosferę celebrytów, co może generować niezamierzone konsekwencje. Określenie „wojownik modlitwy” może wydawać się onieśmielające, skłaniając tych, którzy mają problemy ze skupieniem, czujnością lub wytrwałością w modlitwie, do całkowitego porzucenia tej praktyki, wierząc, że takie praktyki należą jedynie do elitarnej, zaangażowanej garstki. Tworzy to fałszywą hierarchię, która przeczy biblijnej zasadzie, że wszyscy wierzący są powołani do modlitwy. Co ważniejsze, wywyższenie pozycji konkretnych osób, które praktykują modlitwę może w rzeczywistości hamować rozwój duchowy, zniechęcając zwykłych wierzących do modlitwy, prowadząc ich do zanoszenia próśb do „wojowników modlitwy” w ich imieniu.

Trzeci problem dotyczy nierealistycznych gwarancji co do rezultatów. Modlitwa nie daje żadnej gwarancji konkretnych rezultatów – nawet apostoł Paweł, pomimo swojego wyraźnego duchowego zaangażowania, nie mógł uzyskać ulgi od „ciernia w ciele”. Kiedy etykieta „wojownika” sugeruje moc bezpośredniego kontrolowania okoliczności poprzez agresywną modlitwę, naraża wierzących na rozczarowanie i duchowe zagubienie, gdy modlitwy pozostają bez odpowiedzi.

Te wady sugerują, że termin ten zaciemnia prawdziwą naturę modlitwy: nie jest ona narzędziem używanym przez duchową elitę, lecz pokorną prośbą kierowaną do Boga przez wszystkich wierzących, której wartość tkwi w pogłębianiu relacji z Bogiem, a nie w mierzalnych rezultatach.

DO PRZEMYŚLENIA

Ps 116:1-2. Miłuję Pana, gdyż wysłuchał Głosu mego, błagania mego. Nakłonił bowiem ucha swego ku mnie w dniach, gdy go wzywałem. Autor psalmu twierdzi, że Jahwe usłyszał jego głos. Skąd wiesz, że Bóg cię usłyszał? Autorka lekcji stwierdziła: „Jeśli nie modlimy się często i regularnie, prędzej czy później zaczniemy oddalać się od Pana”. Czy zgadzasz się z tym twierdzeniem?

Daniel i jego trzej przyjaciele byli wierni swoim zasadom, gdy przybyli do Babilonu. Autor księgi Daniela stwierdził: „Bóg dał tym czterem młodzieńcom znajomość i rozumienie wszelkiego pisma i mądrości; Daniel zaś znał się na wszelkiego rodzaju widzeniach i snach.” (Dn 1:17). To właśnie Danielowi, Bóg wyjawił tajemnicę snu króla (Dn 2:17-23). Jaka była treść modlitwy Daniela i czego możemy się z niej nauczyć?

Co zrobił Daniel pomimo zaciekłej zazdrości i złowrogich intryg ze strony swoich rówieśników (Dn 6:5-11)? Co byś zrobił w podobnej sytuacji?

Ellen G. White napisała, że: „Modlitwa to otwarcie serca przed Bogiem tak jak przed przyjacielem.” Jaki wpływ ma idea przyjaźni na twoje rozumienie modlitwy? Jaka jest właściwa postawa modlitewna? W jaki sposób zwyczaje kulturowe wpływają na przyjmowanie postaw w czasie modlitwy? Co postawa modlitewna może powiedzieć o naszym obrazie Boga?

Co Twoim zdaniem mógł mieć na myśli Paweł, nawołując Tesaloniczan do „modlenia się bez przystanku” lub Rzymian do bycia „wytrwałym w modlitwie”? Na czym mogło polegać „chodzenie z Bogiem” w przypadku Henocha?

W Biblii zostały opisane liczne rozmowy Mojżesza z Bogiem, z których pierwsza miała miejsce przy płonącym krzewie. Wj 33:9-11. Jaka była relacja między Bogiem a Mojżeszem? Czy jest ona możliwa również dla nas? Wj 33:12-13? Dlaczego Mojżesz rozmawiał z Panem? Wj 33:14-16. Dlaczego Mojżesz tak bardzo nalegał na obecność Boga podczas wędrówki po pustyni? Wj 33:17-23. Jak została zdefiniowana chwała Boża w tym fragmencie?

Wj 32:1-6. Mojżesz wstawiał się w modlitwie za swoim bratem Aaronem. Dlaczego było to ważne zarówno dla Aarona jak i całego ludu w tamtym czasie? Wj 32:7-14. Co by się stało, gdyby Mojżesz nie wstawił się za ludem? Czego dowiadujemy z tego fragmentu na temat relacji między Mojżeszem a Bogiem? Jakie wnioski wynikają z tej historii? Jak Mojżesz interpretował zachowanie Boga w dalszej części tej historii (Pwt 9:19-20)?

Wj 32:31-32. Jak bardzo Mojżesz, wstawiał się za całym narodem? Czy to wstawiennictwo było rzeczywiście konieczne, czy też Bóg próbował czegoś nauczyć Mojżesza?

Które z poniższych spostrzeżeń najbardziej do Ciebie przemawia? Dlaczego?

„Możemy trzymać się tak blisko Boga, że w każdej nieoczekiwanej trudności nasze myśli będą zwracały się do Niego tak naturalnie, jak kwiat kieruje się w stronę słońca. … Jego kochające serce dotknięte jest naszym smutkiem tak, jak i jego wyrażeniem. Przynośmy do Niego wszystko, co wprawia nasz umysł w zakłopotanie. Dla Niego nic nie jest zbyt przygniatające, ponieważ utrzymuje całe światy i zarządza wszystkimi sprawami we wszechświecie. Nic, co w jakimkolwiek stopniu dotyczy naszego spokoju, nie jest dla Niego niezauważalne. Żaden rozdział naszego doświadczenia nie jest zbyt mroczny, aby Bóg nie mógł go przeczytać. Dla Niego żaden dylemat nie jest zbyt zagmatwany, aby nie mógł go rozwiązać. Nasz niebiański Ojciec dostrzega i natychmiast wykazuje zainteresowanie każdym nieszczęściem, które spada na najmniejsze z Jego dzieci, każdą trwogą, która opanowuje jego duszę, każdym momentem radości i każdą szczerą modlitwą wychodzącą z jego ust… Związek Boga z każdym człowiekiem jest tak wyłączny i tak pełny, jak gdyby na całym świecie nie było innych ludzi, nad którymi mógłby roztaczać opiekę i za których oddał swojego umiłowanego Syna”. — Ellen G. White, Droga do Chrystusa, s. 99.

Spośród trzech postaci biblijnych omawianych w tym tygodniu, z czyim życiem modlitewnym najbardziej się utożsamiasz i dlaczego?

Przygotował Jan Pollok

Komentarz do lekcji szkoły sobotniej pastora Janka Polloka

 

Jak studiować Biblię?

Felieton do Szkoły Sobotniej na 2 maja 2026

W relacji z kimś, z kim nie mamy fizycznego kontaktu, rozmowa posiada kluczowe znaczenie dla budowania tej relacji. Na szczęście w Biblii Bóg podjął inicjatywę, aby objawić nam, kim jest. To objawienie w większości jest zbudowane na osobistych świadectwach i doświadczeniach i często jest źle rozumiane. Jednak dzięki cierpliwości i wytrwałemu wysiłkowi możemy poznać kim jest Bóg Biblii. Celem lekcji w tym tygodniu jest zgłębienie roli Biblii w budowaniu żywej relacji z Bogiem.

Autorka naszego podręcznika rozpoczyna lekcję od zwrócenia uwagi na czas. Maluje znajomy obraz: napięty harmonogram zajęć, krótka modlitwa, a następnie szybkie czytanie Pisma Świętego. Podsumowuje ten scenariusz krótkim cytatem z książki Droga do Chrystusa, że pospieszne czytanie Biblii przynosi niewiele korzyści. Na pierwszy rzut oka wydaje się, że jest to zaproszenie do świadomego, przemyślanego przeżywania czasu z Bogiem. Jednak słowa lekcji sugerują, że wartość studiowania Biblii jest związana z czasem trwania lub metodą, a wszystko inne jest niewystarczające. Myślenie w taki sposób jest zniechęcające, zwłaszcza dla tych, którzy starają się zrobić to, co najlepsze, aby odnaleźć się w trudnym życiu.

Warto pamiętać, że idea powolnej, długiej lektury Słowa Bożego jaką proponowała Ellen White, choć bardzo ważna, wywodzi się ze świata, który już nie istnieje. Rytm życia, który jej towarzyszył nie został ukształtowany przez te same trudności ekonomiczne, ograniczenia czasowe i wymagania społeczne, z którymi wielu ludzi zmaga się dzisiaj. Dla niektórych ludzi zapracowanie nie jest kwestią złej hierarchii priorytetów czy zaspokojenia świeckich pragnień. Jest raczej sprawą dotyczącą przetrwania. Znam rodziców, którzy pracują na kilku etatach, aby zapewnić swoim dzieciom wykształcenie, są osoby, które borykają się z niestabilnością finansową czy dźwigają ciężar opieki nad innymi osobami w systemach, które są ukształtowane przez nierówności społeczne.

Warto pamiętać, że czas jest wartością, do której nie każdy ma równy dostęp. Sugerowanie, że przeznaczanie więcej czasu na studiowanie Biblii jest z natury bardziej wartościowe, grozi utożsamieniem dostępu do czasu jako formy duchowego przywileju. Taka teza może nieumyślnie zawstydzać tych, dla których piętnaście minut z Bogiem jest kosztowne, celowe i szczere.

Można przywołać kilka biblijnych historii, które rzucają inne światło. W historii o ofierze złożonej przez wdowę z Mk 12:41–44, jej skromny dar został doceniony bardziej niż obfitość ze względu na to, co symbolizował. W Mt 14:30, kiedy Piotr zaczął tonąć, jego modlitwa nie była długa ani precyzyjnie skonstruowana - brzmiała po prostu: „Panie, ratuj mnie” - i to wystarczyło.

Takie historie przypominają nam, że znaczenia nie mierzy się długością, lecz szczerością. Nie mylmy ilości z jakością, zakładając, że więcej czasu automatycznie prowadzi do głębszej więzi. Intymność nie powstaje na podstawie pracy zegara. Kształtuje ją raczej obecność, intencja i otwartość. Bóg, który powołał czas do istnienia, nie jest przez niego ograniczony. Skoro światło i życie mogą powstać natychmiast na podstawie Bożego słowa, to Bóg może również nawiązać głęboką więź w jednej chwili.

Warto zastanowić się w jaki sposób myślimy o czasie. Według lekcji czas jest czymś co należy codziennie kształtować w określony sposób. Jednak na czas przeżywany z Bogiem można również spojrzeć w kontekście całego życia. Dlatego ograniczony czas w danym momencie nie oznacza osłabienia więzi. Z drugiej strony, wywoływanie poczucia winy związanej z przeżywaniem czasu z Bogiem może osłabić poczucie intymności.

Autorzy naszego podręcznika oferują trzy praktyczne kroki potrzebne do przeżywania czasu z Bogiem. Po pierwsze, mamy prosić Boga, aby umieścił w naszym sercu pragnienie przeżywania z Nim. Warto pomyśleć nad tym krokiem. W większości znaczących relacji, pragnienie przebywania razem rozwija się naturalnie. Zazwyczaj nie prosimy o miłość do osób, z którymi jesteśmy blisko. Pojawia się ona naturalnie przez wspólne doświadczenia, zaufanie i obecność. Co to znaczy, gdy zauważysz, że „pragnienie” wydaje się nieobecne? Czy tego rodzaju prośba świadczy o tym, że Bóg nie jest kimś, kogo naturalnie kochamy? Czy oznacza to, że miłość do Boga musi być konstruowana, a nie doświadczana?

To są bardzo dobre pytania. Uświadomienie sobie, że nie czujemy w naturalny sposób miłości do Boga, powinno być raczej zachętą do zbadania przyczyna a nie potępieniem. Jeśli pragnienie bycia z Bogiem wydaje się wymuszone, warto zbadać przyczynę. Co miało wpływ na takie postrzeganie Boga? Czy relacja z Nim zbudowana jest bardziej na spełnieniu obowiązku, czy na rzeczywistej potrzebie więzi? Jak inaczej mogłoby wyglądać przeżywanie czasu z Bogiem, gdyby wynikało ono ze szczerego pragnienia, a nie z obowiązku, aby tak robić?

Drugi krok polega na zachęcaniu do podporządkowania naszego czasu Bogu. Chociaż takie sformułowanie może mieć pozytywny wymiar to jednak w praktyce może wydawać się skomplikowane. Są ludzie, którzy są głęboko przekonani, że otrzymali Boże powołanie, jednak to powołanie powoduje, że ich życie jest bardzo schematyczne i roszczeniowe. Weźmy na przykład osoby pracujące w branży medycznej, których harmonogramy wymagają długich, wyczerpujących godzin pracy, albo rodzica opiekującego się noworodkiem, którego czas nie należy już do niego, ponieważ musi być całkowicie dopasowany do potrzeb noworodka. W takich przypadkach wyrażenie, aby podporządkować swój czas Bogu nie tyle jest delikatnym zaproszeniem, ile raczej obciążeniem i może sugerować, że intymność z Bogiem jest czymś ograniczonym do konkretnej, wyodrębnionej części dnia, jakby istniały wyraźne granice tego, co uznajemy za czas z Bogiem, a co nie.

Być może lepszym a zarazem głębszym zaproszeniem nie jest segmentacja naszego życia, ale uświadomienie sobie, że wszystkie nasze działania mogą być przestrzeniami, w których jesteśmy z Bogiem. Być może oddanie całego życia Bogu nie jest językiem poddania się i poświęcenia, ale raczej perspektywą intencjonalności i kreatywności. Bóg chce zbudować rytm, który wpisuje się w rzeczywistość naszego życia z Nim. Relacja z Bogiem nie powinna być postrzegana jako strata. Może być raczej doświadczana jako łączność, która została wpleciona w życie, które już przeżywamy.

Trzeci krok polega na przeżywaniu czasu z Bogiem nawet wtedy, gdy nie mamy na to ochoty. Takie stwierdzenie wydaje się sprzeczne, ponieważ wcześniej dowiedzieliśmy się, że niewiele zyskujemy, gdy pośpiesznie lub nieuważnie czytamy Biblię. Jednak teraz dowiadujemy się, że coś zyskujemy nawet wtedy, gdy nasze zaangażowanie jest wymuszone. Jaki rodzaj relacji tworzymy w ten sposób?

Jeśli czas przeżywany z Bogiem nie wynika z autentycznego pragnienia, istnieje ryzyko, że stanie się on formą utrzymania rutyny, a nie pielęgnowania więzi. Być może zamiast zmuszać się do przeżywania czasu z Bogiem, bardziej wartościowe jest zatrzymanie się i zastanowienie, dlaczego moje pragnienie bycia z Bogiem nie istnieje. Co kryje się za brakiem pragnienia? Być może odczuwamy emocjonalne wyczerpanie. Być może cisza wydaje się przytłaczająca. Być może obraz Boga, który przyjęliśmy przedstawia Go jako tego który jest odległy, wymagający a nawet niebezpieczny. To nie są przeszkody, które trzeba pokonać; są to raczej zaproszenia do głębszego zrozumienia.

Zdrowe relacje charakteryzują się bezpieczeństwem, wzajemnością i chęcią służenia. Jeśli przeżywanie czasu z Bogiem wydaje się ciężarem, to jest to ważny sygnał. Warto zbadać, co jest powodem takiego uczucia. Pomyśl o relacjach jakie posiadasz w swoim życiu, w których obecność wydaje się być czymś naturalnym. Co sprawia, że te związki są bezpieczne i dają życie? Co sprawia, że chcesz w niuch być? Te same pytania mogą być pomocne w refleksji nad twoją relacją z Bogiem.

Wydaje mi się, że wiele naszych relacji z Bogiem byłoby zdrowszych, gdybyśmy zamiast starać się stworzyć idealną lub akceptowalną wersję tego związku, przeznaczyli czas na zastanawianie się, dlaczego czujemy napięcie. Refleksja nad tym stanem również jest rozwojem i przeżywaniem intymności. Jeśli zauważysz, że nie chcesz przeżywać czasu z Bogiem, niech to będzie miejsce zdziwienia, a nie potępienia. Zgłębianie przyczyn tego napięcia samo w sobie jest relacją.

Autorka naszego podręcznika zaprasza czytelników do zwrócenia uwagi na przykład Jezusa, który wstawał przed świtem i udawał się w odosobnione miejsce, aby spotkać się z Ojcem. Tak jak Jezus miał ciche, szczególne miejsce na czas spędzony z Bogiem, tak my również musimy znaleźć nasze ciche miejsce na spotkanie z Bogiem. W miarę jak będziemy odwiedzać to miejsce, stanie się ono dla nas świętą przestrzenią spotkania z Bogiem.

Wierzę, że znalezienie fizycznej przestrzeni na spotkanie z Bogiem może mieć wielkie znaczenie. Nasze ciała zdają się przechowywać w pamięci miejsca, być może nawet bardziej niż sobie to uświadamiamy, więc posiadanie przestrzeni, która daje poczucie bezpieczeństwa i zapewnia chwile ciszy, w której możemy na nowo się „pozbierać”, może mieć pod wieloma względami bardzo korzystny wpływ. Mam takie miejsce w górach, które odwiedzam w każdą niedzielę rano w czasie mojego rutynowego joggingu nad jeziorkiem, które napełnia się wodą tylko w zimie, tam rozważam głębokie i zawiłe sprawy mojego życia. Tam mogę modlić się na głos. Często mój samochód staje się moim miejscem spotkania i rozmowy z Bogiem.

Dlatego w części poświęconej miejscu spotkania z Bogiem być może lepiej byłoby zapytać „Czy masz specjalne miejsce, w którym nawiązujesz kontakt z Bogiem? Dlaczego to miejsce jest ważne dla Ciebie? Jeżeli nie masz jeszcze takiego miejsca czy nie byłoby dobrze znaleźć je?

Wiem, że pod wieloma względami znalezienie takiej przestrzeni jest przywilejem, który nie jest dostępny dla wszystkich. Stabilność, której doświadczamy obecnie w naszym kręgu cywilizacyjnym, nie jest doświadczeniem uniwersalnym.

A co z osobą, która uciekła z domu, w którym panowała przemoc i teraz mieszka w schronisku? A co z osobą, która wróciła z wojny i nosi w sobie traumę, przez którą każda przestrzeń wydaje się niebezpieczna? A co ze studentem zagranicznym, który buduje sobie życie z ograniczonymi środkami i bez poczucia stabilności? Istnieje niezliczona ilość sytuacji, w których stabilność i bezpieczeństwo nie są zagwarantowane. Nawet dostęp do przyrody nie zawsze jest czymś co jest łatwo osiągalne.

W jednej z części lekcji zajmowaliśmy się problemem” głębokiego studiowania Biblii”. Często, gdy słyszymy słowa „głębokie studium Biblii”, czujemy, że nie mamy odpowiednich kwalifikacji ani przygotowania. Podobała mi się prostota, którą zastosowała autorka przedstawiając kilka podstawowych kroków. Mam wrażenie, że tych kilka idei może wykorzystać każdy, niezależnie od swojego etapu na drodze duchowego rozwoju. Oczywiście jest wiele różnych sposobów studiowania Biblii.

Po pierwsze, istnieje sposób, który nazwałbym nabożeństwowym czytaniem Pisma Świętego. Czytamy je, aby pielęgnować naszą wiarę, aby czerpać z niego „codzienną pomoc” w życiu. Odnosimy to, o czym czytamy, do naszych przeszłych wspomnień oraz do naszego obecnego doświadczenia. Czyniąc to, odkrywamy, że istnieją określone fragmenty lub fragmenty księgi, które wywierają szczególne wrażenie i do których stale się odwołujemy. Traktujemy Biblię jako przesłanie od Boga do nas w naszej konkretnej sytuacji, możemy w niej odnaleźć słowo pocieszenia lub odwagi, nagany lub ostrzeżenia – jakiekolwiek inne słowo, które jest dla nas odpowiednie w danej sytuacji. Taką właśnie metodę zaproponowała autorka lekcji i ma ona zastosowanie u każdego, niezależnie od wykształcenia czy wiedzy o Bogu i Biblii.

Drugi sposób możemy nazwać podejściem doktrynalnym. Każda wspólnota chrześcijańska wyznaje określone wierzenia i naucza konkretnych doktryn. Te nauki odróżniają tę wspólnotę od innych. Wiele wspólnot chrześcijańskich twierdzi, że ich nauki są albo bezpośrednio nauczane w Biblii, albo z niej się wywodzą. Twierdzi się, że istnieje związek między doktryną nauczaną przez Kościół a słowami Biblii. Często idą o krok dalej i twierdzą, że nauki Kościoła mają autorytet, ponieważ Biblia, która jest źródłem tych nauk, ma autorytet. Autorytet Biblii jest ich zdaniem przekazywany i reprezentowany w doktrynach. Można też powiedzieć, że nauki reprezentują kościelne rozumienie wiary i życia chrześcijańskiego, zarówno indywidualnego, jak i wspólnotowego, tak jak relacje Nowego Testamentu reprezentują rozumienie wiary i życia w I wieku n.e.

Trzecie podejście to podejście analityczne. W tym przypadku pytania, które stawiamy tekstowi Biblii, mają charakter historyczny i literacki. W jaki sposób pisma przybrały obecny kształt? Jak zostały ułożone? Jak odnoszą się do czasów, w których powstały? W czasie takiej lektury pytamy, kto napisał księgi i kiedy powstały. Chcemy znaleźć odpowiednie dowody, aby udzielić trafnych odpowiedzi na te pytania. Następnie pytamy jak różne pisma są ze sobą powiązane? W szczególności jako chrześcijanie, pytamy: Jak powiązane są Stary i Nowy Testament? Co stanowi jedność Biblii? Takie pytania zakładają, że dysponujemy odpowiednimi metodami udzielania odpowiedzi. To, co odkryjesz, stosując to podejście, będzie miało istotny wpływ na dwa pierwsze podejścia. W jaki sposób wierzący i kaznodzieja czerpią z Biblii zachęcające przesłanie? W jaki sposób Kościół formułuje swoje doktryny, odwołując się do Pisma Świętego? Na czym polega autorytet Pisma?

W końcu mamy czwarte podejście do Pisma Świętego, które polega na wzięciu tekstu i próbie odnalezienia jego znaczenia. Jest to podejście egzegetyczne i różni się ono od pozostałych. Należy je uwzględnić, podsumowując sposób, w jaki Biblia funkcjonuje we wspólnocie chrześcijańskiej. W tym przypadku tekst Pisma Świętego stanowi podstawę wykładni. Wynikające z takiej lektury wnioski służą podtrzymaniu specyficznego stylu życia i rozumienia Kościoła oraz osób wierzących. Zadając pytanie: „Co autorzy Pisma Świętego mogli mieć na myśli pisząc to, co napisali?”, zadaje się pytanie historyczne.

W czasie takiej lektury zadajemy jeszcze inne pytanie: „Co oznaczają słowa Pisma Świętego?” Niektórzy mogą powiedzieć, że gdy już zrozumiemy co oznaczają słowa Biblii to osiągnęliśmy cel. Zadaniem chrześcijanina jest zatem zrozumienie i ukazanie znaczenia biblijnych słów. Inni chrześcijanie mogą się z tym nie zgodzić i powiedzieć, że Biblia jest żywą księgą, a jej interpretacja nadaje nam znaczenie na obecne czasy i że to jest najważniejsze. Z tego punktu widzenia stajemy przed złożonym zadaniem zarówno powiedzenia, co oznaczało Pismo Święte, jak i poszukiwania jego obecnego znaczenia, tego, co oznacza ono teraz. Zadanie zmierzenia się z samym tekstem Pisma Świętego nazywa się egzegezą. Jej celem jest oddanie znaczenia, wyjaśnienie niejasności i przedstawienie przesłania tekstu. Jest to zadanie komentatora. Jako takie należy je odróżnić od pracy nad jednoznaczną konstrukcją teologiczną, która czasami może również odnosić się do tekstu Pisma Świętego.

Nie ma tylko jednego sposobu czytania Biblii. Bardzo podoba mi się stwierdzenie, że „podobnie jak podtrzymujemy przyjaźnie przez różne i nowe wspólne doświadczenia, tak powinniśmy podtrzymywać codzienne spotkanie z Bogiem, stosując różne metody studiowania Biblii.” W tym podejściu widać poczucie inkluzywności. Uznaje ono, że relacje są podtrzymywane przez różnorodność i że może to dotyczyć także relacji z Bogiem.

Żeby wymienić jeszcze kilka innych sposobów patrzenia na Biblię: hermeneutyka niepełnosprawności może zachęcić do refleksji nad tym, w jakiś sposób tekst mówi o niepełnosprawności, zarówno nad założeniami zawartymi w tekście, jak i nad tymi, które sami do niego wnosimy. Spojrzenie feministyczne pozwala czytelnikom spojrzeć na Pismo Święte z perspektywy kobiet. Spojrzenie z perspektywy krajów postkolonialnych pozwala zauważyć rzeczywistość przedstawioną w Biblii oczami ludzi, którzy przez całe pokolenia byli marginalizowani.

Czytelnicy mogą również zaangażować się w krytykę zmysłową, zwracając uwagę na obecność pięciu zmysłów w danym fragmencie tekstu biblijnego. Sztuka wizualna oferuje jeszcze inną ścieżkę, ponieważ artyści na przestrzeni dziejów interpretowali narracje biblijne w sposób pogłębiający osobiste więzi i zrozumienie. Badanie wielu tłumaczeń tekstu biblijnego może być również znaczące, ponieważ różne dobory słów otwierają nowe warstwy znaczeniowe.

Warto również pamiętać, że nasza relacja z Bogiem nie zawsze musi być żywa i nowa. Relacje w naturalny sposób zmieniają się w różnych porach roku. Metafora maratonu użyta w tej lekcji jest pomocna. Pozwala ona dostrzec zmienne tempo, na chwile energii i chwile zmęczenia. Nie każda pora roku będzie dynamiczna i nie oznacza to porażki. To element rozwoju.

Chociaż Pismo Święte zawiera również trudne prawdy, nie powinno być narzędziem krzywdy. Historycznie, często było używane raczej jak bicz niż źródło uzdrowienia. Biblia powinna oferować odpoczynek, łaskę i nadzieję. Powinna pielęgnować i przywracać do życia. Czytanie tekstu powinno kierować nas w stronę życia, a nie ku pogardzie w stosunku do siebie lub dewaluacji innych. Rozdźwięk zawsze tkwi w sposobie interpretacji i nauczania tekstu. Dlatego slogan, którego używam w każdym tygodniu, „Niech Bóg błogosławi Tobie, gdy studiujesz, interpretujesz i przekazujesz Jego Słowo!” ma sens. Jest to wyraźne przypomnienie, że nie możemy zalecić jednego, najlepszego sposobu na spotkanie z Bogiem. To nie nasza sprawa. To sprawa między każdym człowiekiem a Bogiem. Dlatego na zakończenie warto postawić pytanie: Czy przychodzimy do Pisma Świętego abyśmy zostali przeminieni, czy raczej oczekujemy, że potwierdzi ono to, czego już nas nauczono? Czy możliwe jest tak głębokie dziedziczenie wierzeń, tradycji i interpretacji, że zaczynamy czytać Biblię przez ten pryzmat, nawet nie zdając sobie z tego sprawy? Dlatego bądźmy na tyle odważni, aby wziąć do ręki Biblię tacy, jacy jesteśmy, z całym naszym bagażem, z całym naszym brakiem „właściwej drogi do spotkania”, z tym, ile mamy czasu, ile go nie mamy, z tym, ile mamy przestrzeni, ile jej nie mamy aby po prostu pozwolić Słowu Bożemu przemienić nas tam, gdzie jesteśmy.

DO PRZEMYŚLENIA

Jeden z naszych słynnych teologów, Graham Maxwell, zwykł dzielić Biblię na dwa typy literatury: z jednej strony - stwierdzenia lub prawa; z drugiej strony – opowiadania. W jaki sposób zrozumienie tego rozróżnienia wpłynęłoby na sposób czytania Biblii?

Iz 55:11. “Tak jest z moim słowem, które wychodzi z moich ust: Nie wraca do mnie puste, lecz wykonuje moją wolę i spełnia pomyślnie to, z czym je wysłałem.” Zgodnie z tym tekstem, słowo Boże „spełnia pomyślnie to, z czym je wysłałem”. Jaki jest, twoim zdaniem, cel, tego „to”, dla której Bóg posłał swoje Słowo? Jak można to zdefiniować to własnymi słowami?

Ellen G. White napisała: „Pobieżne czytanie Pisma Świętego przynosi niewielką korzyść”. O czym ona mówi? Jak czytać Biblię wolniej i uważniej, nie ulegając jednocześnie duchowej nudzie? Z pewnością czytanie Biblii w oryginalnych językach spowolniłoby tempo czytania. Czy znasz inne techniki uważnego czytania, które nie wymagają znajomości języków oryginalnych? Jak pogodzić potrzebę powolnego czytania z potrzebą zrozumienia Biblii jako całości?

Jn 15:1-8. Co to znaczy „trwać” lub „pozostawać” w Nim? Jak praktycznie można to zrobić?

Jezus jest doskonałym przykładem we wszystkim. Czego dowiadujemy się z Mk 1:35 na temat religijnego życia Jezusa? Czy są jakieś elementy w zwyczajach Jezusa, które możemy zastosować w naszym życiu?

1 Krn 16:11. „Szukajcie Pana i mocy jego, Rozpytujcie się ustawicznie o oblicze jego!” Co ten werset wnosi do naszego zrozumienia metod studiowania Biblii?

Jaką rolę w pogłębianiu naszego zrozumienia Biblii może odegrać zapisywanie myśli w dzienniku lub pamiętniku? „Gdy lud Boży będzie wzrastał w łasce, coraz głębiej rozumieć będzie Jego Słowo. Odkryje nowe światło i piękno w jego świętych naukach.” (DdC143).

Ps 119:105. Co twoim zdaniem oznacza metafora „lampa dla moich stóp” oraz „światło na ścieżce”?

Istnieje wiele sposobów studiowania Biblii. Można czytać Biblię słowo po słowie i sprawdzać znaczenie każdego słowa w słownikach biblijnych i leksykonach. Można czytać kolejno poszczególne księgi biblijne w całości. Można studiować kolejne rozdziały. Można studiować różne tematy biblijne w poszczególnych księgach lub osobno w ST i NT. Można słuchać lektora, który czyta tekst Biblii podczas spaceru. Jakie są zalety i wady każdej metody? Która z nich jest Twoim ulubionym sposobem studiowania Biblii i dlaczego? Podobnie jak planujemy nowe podróże i spotkania, aby podtrzymywać znajomości i przyjaźnie, co możemy zrobić, aby „ożywić” naszą wędrówkę z Biblią?

Iz 50:4. „Wszechmogący Pan otworzył moje ucho, a ja się nie sprzeciwiłem ani się nie cofnąłem .” Co ten werset mówi nam o relacji z Bogiem? Czy ten werset może dotyczyć każdego? Czy naprawdę istnieje coś takiego jak „osoba poranna” i „osoba wieczorna”?

Ps 119:103-104. W jaki sposób zastosować metaforę „słodszego niż miód” do Biblii? Co Twoim zdaniem autor psalmu mógł mieć na myśli, mówiąc o zdobywaniu zrozumienia przez Boże nakazy? Izajasza 55:1-13. Czego dowiadujesz się o życiu duchowym z tego rozdziału?

„W jaki sposób mamy studiować Biblię? Czy powinniśmy ustalić nasze doktryny jedną po drugiej, a następnie starać się, aby całe Pismo Święte potwierdziło nasze ustalone poglądy? Czy też powinniśmy konfrontować nasze idee i poglądy z Biblią i z każdej strony sprawdzać nasze teorie z Biblią, w której jest prawda? Wielu z tych, którzy czytają, a nawet nauczają Biblii, nie rozumieją cennej prawdy, której nauczają lub studiują. […] Wielu nadaje słowom Biblii znaczenie, które odpowiada ich własnym poglądom.” – Ellen G. White, „Counsels to Writers and Editors”, s. 36. Jakie są konsekwencję tego stwierdzenia w twoim własnym studiowaniu Biblii?

Jedną z najlepszych metod studiowania Biblii jest tzw. metoda indukcyjna, która składa się z trzech części:

1. OBSERWACJA - Co mówi ten tekst?

2. INTERPRETACJA - Co znaczy ten tekst?

3. ZASTOSOWANIE – Jakie znaczenie posiada ten tekst w moim życiu u oraz życiu innych ludzi?

Każda z tych części posiada kilka elementów składowych. Poniżej umieściłem fragment mojego konspektu seminarium na temat Indukcyjnej metody studiowania Biblii.

1. OBSERWACJA danego fragmentu

Zidentyfikuj główne tematy. Jak łączą się one z ogólnymi wątkami Biblii?

Porównaj różne przekłady Biblii.

- Zbadaj kontekst literacki i intertekstualny – zidentyfikuj z jakim gatunkiem tekstu masz do czynienia. Czego dotyczy najbliższy kontekst danego fragmentu.

W jakich innych miejscach Biblii jest cytowany nasz fragment?

Jakie inne fragmenty Biblii oraz innej literatury są cytowane w naszym fragmencie? Czy istnieją fragmenty równoległe (np. ewangelie, księgi Królewskie i Kroniki etc.)

- Zbadaj kontekst historyczny - miejsce, w którym dzieje się dane wydarzenie; miejsce powstania księgi; chronologia, geografia. Gdzie i kiedy rozgrywa się akcja?

- Zbadaj kontekst kulturowy (społeczny) – zwyczaje w danej epoce; tradycje; gospodarka; polityka; kontekst społeczny.

- Zwróć uwagę na główne postacie biblijne i historyczne.

2. INTERPRETACJA – co znaczy dany tekst?

Dlaczego Bóg umieścił w Piśmie Świętym fragment, który studiujemy?

Co mogli mieć na myśli ludzie, którzy pisali dany tekst?

Jak mogli rozumieć ten tekst pierwsi odbiorcy?

Studiuj ważne słowa i zwroty i powiąż je z resztą Biblii.

Sposoby podejścia do interpretacji:

Autor tekstu ustala jego znaczenie lub czytelnik ustala znaczenie tekstu

Najczęściej w kontekście tekstu biblijnego zadajemy sobie pytanie: „Co ten tekst dla mnie oznacza?” zamiast: „Co autor zamierzał przekazać przez ten fragment?”

Gdzie należy szukać znaczenia danego fragmentu Biblii:

- u autora tekstu (który nie żyje i dlatego jest niedostępny),

- w samym tekście (który podlega wielorakim interpretacjom), czy

- u czytelnika (który posiada własną agendę i kontekst społeczny)?

Gramatyczna interpretacja – morfologia, składnia, etymologia, leksykologia, części mowy, synonimy, antonimy.

W jaki sposób autor posługuje się danym słowem?

Jak wykorzystują to słowo inni autorzy biblijni?

Kontekst – jakie znaczenie posiadają słowa w różnych kontekstach.

Warianty tekstowe.

Uwaga: Osobiste poglądy nie zawsze odzwierciedlają poglądy wyznaniowe.

3. APLIKACJA

Co ten tekst oznacza w moim życiu i w życiu innych ludzi

Zastosuj fragment do swojego kontekstu.

Przygotował Jan Pollok